- Seria artykułów szczegółowych poświęconych historii Polski podzielona została na dwie części: hasła chronologiczne i monografie. Pierwsze podejmują kwestie historii politycznej Polski, w tym przede wszystkim polityki zewnętrznej i ważnych przemian wewnętrznych w kolejnych przedziałach czasowych. Monografie opisują natomiast poszczególne formy państwa polskiego od Polski pierwszych Piastów po III Rzeczpospolitą – jego społeczeństwo, władzę, ustrój, gospodarkę, wojskowość itd.
|
|
Historia Polski obejmuje dzieje państwa i narodu polskiego od X do XXI wieku.
Początek państwa przypada na rządy pierwszych rodzimych władców, których imiona znane są z przekazu kronikarskiego Anonima zwanego Gallem. Czwarty z nich, Mieszko jest już niewątpliwie postacią historyczną, występuje bowiem we współczesnych mu źródłach pisanych. Do 1138 roku Polska jako monarchia patrymonialna rządzona była przez władców z dynastii Piastów, którzy nie licząc wydzielanych juniorom dzielnic i przejściowych okresów podziału zachowywali zwierzchność nad całym jej terytorium.
Dopiero w efekcie ustawy sukcesyjnej księcia Bolesława Krzywoustego kraj na prawie 200 lat uległ rozbiciu dzielnicowemu. Próby ponownego zjednoczenia zaczęto podejmować pod koniec XIII w., a ostatecznie zostały one uwieńczone koronacją Władysława Łokietka w 1320 roku. Władca ten odnowił dziedziczną monarchię Piastów zwierzchnich, która jednak wygasła po bezdzietnej śmierci jego syna, Kazimierza Wielkiego w 1370. W efekcie rządy w Polsce przejęli Andegawenowie (Ludwik Węgierski i Jadwiga), a następnie królowie elekcyjni z dynastii Jagiellonów.
W 1569 Korona Królestwa Polskiego weszła w stały związek z Wielkim Księstwem Litewskim. Na mocy unii zawartej w Lublinie powstała Rzeczpospolita Obojga Narodów, którą od 1573 rządzili władcy powoływani drogą wolnej elekcji. Państwo to było jednym z największych terytorialnie organizmów politycznych Europy. Po pokoju z Rosją zawartym w Polanowie w 1634 osiągnęło powierzchnię 990 tys. km². W tym okresie w Rzeczypospolitej wykształcił się swoisty system polityczny, oparty na dominacji bardzo licznej szlachty i systemie rządów parlamentarnych. Złoty wiek państwa przypadł na okres rządów ostatnich Jagiellonów. Ostatecznie zakończył się on wraz z wojnami połowy XVII wieku.
W kolejnym stuleciu pogrążona w anarchii Rzeczpospolita zaczęła popadać w silną zależność od Rosji, a następnie zniknęła z mapy Europy w rezultacie trzech rozbiorów. Samodzielne państwo polskie nie istniało aż do XX wieku, choć okresowo pojawiały się jego szczątkowe formy, takie jak Księstwo Warszawskie, Królestwo Kongresowe czy Wielkie Księstwo Poznańskie. Pełne odrodzenie Polski nastąpiło dopiero po I wojnie światowej, kiedy w sytuacji upadku mocarstw rozbiorowych powstała II Rzeczpospolita. Istniała ona do 1939, czyli do początku II wojny światowej. We wrześniu 1939 ziemie polskie zajęte zostały przez III Rzeszę i ZSRR. Dopiero od 1944 rozpoczęło się ich stopniowe przejmowanie przez oddziały sowieckie.
Po zakończeniu wojny Polska znalazła się za tzw. żelazną kurtyną, a władzę w niej przejęli komuniści. Kraj przemianowano na Polską Rzeczpospolitą Ludową. Do 1989 panował w nim system jednopartyjny, który upadł ostatecznie w efekcie procesu określanego mianem Jesieni Narodów. Wybory parlamentarne w 1989 zapoczątkowały procesy demokratyzacji i reform gospodarczych, które umożliwiły III Rzeczypospolitej wstąpienie do NATO (1999), a następnie Unii Europejskiej (2004). Obecnie prezydentem jest Lech Kaczyński
Ujęcie chronologiczne
do 1138
W okresie do 1138 r. na ziemiach między Odrą i Bugiem powstało scentralizowane państwo rządzone przez dynastię Piastów, od przełomu X i XI w. nazywane Polską. Struktura państwowa wywiodła się z plemienia Polan i prawdopodobnie dzięki sile militarnej, organizacji podatkowo-skarbowej, polityce koligacyjnej oraz działalności misyjnej scaliły w jeden twór wiele słowiańskich struktur plemiennych. W 966 r. jego pierwszy historyczny władca, Mieszko, przyjął chrzest. Zarówno on jak i jego następcy prowadzili walki z Niemcami, Czechami i Rusią Kijowską, a także z plemionami słowiańskimi osiadłymi między Odrą a Łabą. Największy zasięg terytorialny państwo osiągnęło za czasów Bolesława I Chrobrego, który zajął Milsko, Łużyce, Morawy, Grody Czerwieńskie, Słowację, a przejściowo także Czechy. W późniejszym czasie krajem kilkakrotnie wstrząsały spory dynastyczne, które dwukrotnie – za czasów Mieszka II i Kazimierza Odnowiciela prowadziły do rozkładu instytucji państwowych. Opisywany okres kończy się panowaniem Bolesława Krzywoustego, który zdecydował się zostać lennikiem cesarskim. Przed śmiercią wydał on ustawę sukcesyjną, która zapoczątkowała w Polsce okres rozbicia dzielnicowego.
1138-1320
do uzupełnienia po utworzeniu odpowiedniego artykułu szczegółowego
1320-1386
20 stycznia 1320 w Krakowie został koronowany Władysław Łokietek. Tę datę uznaje się za moment odtworzenia zjednoczonego Królestwa Polskiego[1], które w 1385 związało się unią personalną z Wielkim Księstwem Litewskim. W tym okresie Polska prowadziła wpierw wojnę z zakonem krzyżackim, a następnie przede wszystkim dyplomatyczne spory z Krzyżakami i Luksemburgami. W efekcie działań króla Kazimierza Wielkiego i jego doradców w 1335 Luksemburgowie zrzekli się, w zamian za 20 000 kop groszy praskich, praw do tytułu króla Polski. Tym samym rządzący w Krakowie Piast został przez społeczność międzynarodową uznany za króla Polski. Działania prowadzone przez niego w kolejnych latach pozwoliły na zakończenie sporu z Krzyżakami (układ w Kaliszu z 1343), a następnie podjęcie ekspansji na Ruś Halicko-Włodzimierską. Po śmierci Kazimierza Wielkiego w 1370 tron polski przejął Ludwik Węgierski z dynastii Andegawenów. Okres jego rządów to zarazem początek supremacji szlachty w życiu politycznym kraju, obdarzonej w 1374 w Koszycach pierwszym przywilejem generalnym. Kiedy również Ludwik zmarł w 1382, w Polsce nastąpił okres najdłuższego w jej historii bezkrólewia. Ostatecznie królem Polski 16 października 1384 została córka Ludwika, Jadwiga Andegaweńska. W 1386 weszła ona w związek małżeński z księciem litewskim Jagiełłą, który 4 marca 1386 został koronowany na władcę Polski.
1386-1492
do uzupełnienia po utworzeniu odpowiedniego artykułu szczegółowego
1492-1572
do uzupełnienia po utworzeniu odpowiedniego artykułu szczegółowego
1573-1668
do uzupełnienia po utworzeniu odpowiedniego artykułu szczegółowego
1669-1795
Zobacz też: Polska w czasach saskich.do uzupełnienia po utworzeniu odpowiedniego artykułu szczegółowego
1795-1831
Rozdział historii Polski obejmujący okres od III rozbioru Polski do upadku Powstania listopadowego. Po upadku państwa polskiego w 1795 roku. Państwo polskie zostało podzielone przez 3 Austrię, Królestwo Prus i Rosję. Podział państwa spowodował falę emigracji której głównym kierunkiem były tereny dzisiejszych Włoch a także Saksonia i Francja.W styczniu 1797 roku Powstały tam oddziały wojska polskiego zwane Legionami Polskimi we Włoszech. Dowódcą był generał Jan Henryk Dąbrowski.Legiony brały udział w bitwach o Rzym a lipcu 1797 doczekały się własnej pieśni zwanej Pieśnią Legionów Polskich we Włoszech, której 4 zwrotki stały się w 1926 roku oficjalnym hymnem państwa polskiego Mazurkiem Dąbrowskiego.Po pokonaniu 3 zaborców przez wojska francuskie i wyzwoleniu części ziem polskich utworzono w 1807 roku Księstwo Warszawskie.W 1809 roku zostało ono rozszerzone o część ziem zaboru Austriackiego. Podczas francuskiej inwazji na Rosję w latach 1811-1812. Po klęsce Napoleona i zesłaniu go na Wyspę Świętej Heleny Księstwo Warszawskie zostało oddane pod administrację rosyjską. Po kongresie wiedeńskim jego nazwa została zmieniona na Królestwo Polskie zwane Kongresówką. 29 listopada 1830 roku wybuchło w Królestwie polskim powstanie które 25 stycznia 1831 r. przekształciło się w wojnę polsko-rosyjską. Wojna ta zakończyła się zwycięstwem Rosji a tytuł króla polski nosili odtąd Romanowowie.
1831-1914
Rozdział historii Polski obejmujący okres od upadku powstania listopadowego aż po wybuch I wojny światowej. W ciągu tych 83 lat w dziejach Polski doszło do wielu wydarzeń o ogromnym znaczeniu, w pierwszej mierze zaś do wydarzeń roku 1846, Wiosny Ludów, powstania styczniowego i rewolucji roku 1905. Wszystkie one, wraz z rozwojem polskiej myśli politycznej i tworzeniem się kierunków, ugrupowań i wreszcie partii politycznych oraz organizacji i związków zbrojnych lub organizacji paramilitarnych, a także działań na rzecz budowy nowoczesnego społeczeństwa w sensie społecznym i gospodarczym, stanowiły o historii tego czasokresu. W sensie historycznym należy tu wyodrębnić Wielką Emigrację, która w latach 1831-1863 tworzyła i decydowała o kierunkach polskich ruchów narodowo-niepodległościowych, pracę organiczną, która legła u podstaw gospodarczego rozwoju Polski pod zaborami, ruchy niepodległościowe (partyzantka Zaliwskiego, powstanie krakowskie, Wiosna Ludów, powstanie styczniowe), aż po ostatnie działania organizacji lewicowych, narodowych, ludowych w początkach XX wieku.
1914-1918
Historia Polski w latach 1914-1918 obejmuje krótki, bo zaledwie pięcioletni fragment dziejów, ale wydarzenia tego pięciolecia zaważyły w sposób decydujący na sytuacji Polski na arenie tak międzynarodowej, jak i wewnętrznej. W 1914 roku wybuchła I wojna światowa z udziałem mocarstw rozbiorowych: Austro-Węgier, Niemiec i Rosji. Doprowadziła ona do rozbudzenia wśród Polaków poczucia tożsamości narodowej, a jej przebieg i rezultaty (przede wszystkim upadek wszystkich trzech mocarstw zaborczych) umożliwiły odtworzenie niepodległego państwa polskiego.
Okres ten zawiera się pomiędzy dwiema datami – 3 sierpnia 1914 (przemówienie Piłsudskiego do żołnierzy w krakowskiej dzielnicy Oleandry) i 11 listopada 1918 (przekazanie Piłsudskiemu władzy przez Radę Regencyjną). Na przestrzeni tego czasu – wraz z przesuwaniem się frontów i zmiennymi losami poszczególnych mocarstw zaborczych, kształtowały się zarówno koncepcje polskie (dotyczące sposobów i dróg do odzyskania niepodległości), jak i koncepcje zaborców oraz Europy Zachodniej i Stanów Zjednoczonych, prowadzące do rozwiązania sprawy polskiej. W rezultacie trudnego wcześniej do przewidzenia przebiegu wojny wszystkie zainteresowane strony musiały prześcigać się w deklaracjach, a wkrótce także i w czynach, które legły u podstaw tworzenia polskiego wojska (Austro-Węgry, okupacja niemiecka, Rosja, Francja) i zalążków organizmu państwowego (okupacja niemiecka, Francja). Wszystko to razem sprawiło, że gdy 11 listopada 1918 roku I wojna światowa została zakończona, Polska powstała jako państwo uznane na arenie międzynarodowej, dysponujące przygotowana kadrą polityczną i administracyjną oraz zawiązkami wojska, organów władzy wykonawczej i sądowniczej.
1918-1939
Historia Polski lat 1918-1939 obejmuje okres od odzyskania przez Polskę niepodległości do momentu ataku Niemiec hitlerowskich 1 września 1939. Po zakończeniu I wojny światowej Państwo polskie uzyskało niepodległość na skutek opuszczenia terenów polski przez Niemcy i Rosję. Na opuszczonych terenach powstawały ośrodki władzy lokalnej które po uzyskaniu niepodległości przekazały władzę rządowi centralnemu. 11 listopada Polacy przejęli kontrolę nad Warszawą a 3 dni później państwo polskie zostało uznane przez państwa zachodnie. Oficjalnie nowo powstałe państwo polskie przyjęło nazwę II Rzeczpospolita. Po odzyskaniu niepodległości zaczęto się zastanawiać nad koncepcją granic. Pierwszą z nich była koncepcja oparta na kryterium etnicznym. Zwolennikiem tej teorii był Roman Dmowski. Drugą koncepcją było stworzenie granicy na wschodzie najdalej jak tylko się da by osłabić Rosję. W marcu 1919 roku uchwalono Konstytucję i przeprowadzono pierwsze wybory parlamentarne. Pierwszym premierem w historii Polski został Jędrzej Moraczewski.
W 1922 roku na skutek szalejącej inflacji Władysław Grabski przeprowadził reformę skarbowo-walutową zastępując markę złotówką. W tym samym roku powołany został rząd Wincentego Witosa (tzw. rząd chjeno-piasta), który doprowadził do kryzysu polityczno-gospodarczego. W 1926 roku, mimo katastrofalnej sytuacji – koalicja chjeno-piasta na czele z Wincentym Witosem ponownie obejmuje rządy w kraju. Wówczas wybudowano również port w Gdyni mający zapewnić Polsce dostęp do morza. Autorem tego pomysłu był Eugeniusz Kwiatkowski. Mimo wszystko Józef Piłsudski, by nie dopuścić ponownie do kryzysu, organizuje pucz wojskowy ( tzw.zamach majowy). Na skutek trzydniowych walk zginęło 200 osób, a sam prezydent i rząd podali się do dymisji. Po zamachu majowym rządy w Polsce przejęła sanacja. Utworzyła ona obóz polityczny znany jako Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem (BBWR). Dzięki fałszerstwom i zastraszeniu BBWR wygrywa wybory w 1928 roku. W 1930 posuwa się do aresztowań członków opozycji których po pokazowych procesach umieszcza w Berezie Kartuskiej. Dzięki temu BBWR zdobywa 249 miejsc w sejmie i 77 w senacie. Mając absolutną większość BBWR przeforsował z projekt zmian w ordynacji wyborczej i zmniejszenia liczby posłów i senatorów. W kwietniu 1935 roku BBWR przyjął w sejmie przez aklamację konstytucję zwiększającą uprawnienia prezydenta. Po klęsce w sfałszowanych i zbojkotowanych przez opozycję wyborach parlamentarnych 1935 BBWR został rozwiązany a jego członkowie założyli OZON. W 1938 roku po raz ostatni odbyły się wybory parlamentarne w Polsce, w których jedyną partią która dostała się do sejmu oprócz mniejszości narodowych był OZON. W 1939 roku po agresji Niemiec hitlerowskich na Polskę nastąpił kres istnienia II Rzeczypospolitej.
1939-1945
23 sierpnia w Moskwie został podpisany układ o nieagresji między Niemcami i ZSRR (tzw. pakt Ribbentrop-Mołotow). Zawierał on tajny protokół dodatkowy, który przewidywał podział Europy Wschodniej, w tym terytorium Polski, na niemiecką i sowiecką strefę wpływów. Na mocy postanowień paktu, w dniu 1 września 1939 rozpoczęła się agresja niemiecka na Polskę. 17 września 1939 nastąpiła agresja sowiecka.
Zobacz więcej w osobnych artykułach: Kampania wrześniowa, Agresja ZSRR na Polskę 1939.Atak Niemiec i ZSRR z dwóch stron, oraz brak realnej pomocy militarnej państw zachodnich (zobowiązanych do tego układami o pomocy wzajemnej), spowodował iż Polska po 35 dniach walk przegrała kampanię wrześniową. Władze państwowe przeszły do Rumunii (gdzie zostały internowane), planując przedostanie się do Francji i utworzenie tam ośrodka władzy na emigracji.
Po rezygnacji prezydenta Ignacego Mościckiego, odbudowę najważniejszych struktur państwa polskiego we Francji (przy akceptacji i poparciu tego państwa), zajęli się politycy będący w większości przez 1939, w opozycji do rządzącego obozu sanacyjnego. Nowy rząd RP na uchodźstwie, został utworzony przez członków partii politycznych Polska Partia Socjalistyczna, Stronnictwo Narodowe, Stronnictwo Ludowe, Stronnictwo Pracy. 29 września prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej został Władysław Raczkiewicz, który 30 września powołał gen. Władysława Sikorskiego na stanowisko premiera (a także 7 listopada 1939 powierzył mu funkcję Naczelnego Wodza). 9 grudnia powołano również Radę Narodową, działającą w charakterze parlamentu na emigracji.
Zobacz więcej w osobnych artykułach: Rząd RP na uchodźstwie, Rada Narodowa Rzeczypospolitej Polskiej.Pod koniec kampanii wrześniowej (1 września-5 października 1939), zaczęły powstawać pierwsze organizacje konspiracyjne, prowadzące dalszą walkę z okupantami. Z regularnych formacji Wojska Polskiego powstał Oddział Wydzielony Wojska Polskiego (tzw. hubalczycy) , dowodzony przez płk. H. Dobrzańskiego ps. Hubal. 27 września 1939 w Warszawie powstała Służba Zwycięstwu Polski, w grudniu 1939 przekształcona w Związek Walki Zbrojnej – były to pierwsze formacje zbrojne Polskiego Państwa Podziemnego.
Podział terytorium Polski pomiędzy III Rzeszę i ZSRR, dokonał się na mocy podpisanego 28 września 1939, niemiecko-sowieckiego traktatu o granicach i przyjaźni. W dokumencie tym oba państwa ogłosiły koniec państwa polskiego, łamiąc zasady prawa międzynarodowego i przedwojenne układy z II Rzecząpospolitą. Podział terytorium Polski dokonał się na linii rozgraniczającej strefy wpływu obu okupantów, poprowadzonej wzdłuż linii rzek San-Bug-Narew-Pisa. W dodatkowym protokole Gestapo i NKWD oraz inne służby bezpieczeństwa, zobowiązały się do współpracy w zakresie zwalczania polskiego ruchu oporu i organizacji niepodległościowych.
Na terenach pod okupacją niemiecką, utworzono osobne jednostki administracyjne: Terytoria anektowane przez III Rzeszę oraz Generalne Gubernatorstwo. Ziemie polskie zajęte przez ZSRR zostały wcielone do państwa sowieckiego – Wileńszczyzna została natomiast przekazana Litwie, a następnie włączona do ZSRR w sierpniu 1940.
1944-1989
do uzupełnienia po utworzeniu odpowiedniego artykułu szczegółowego
od 1989
do uzupełnienia po utworzeniu odpowiedniego artykułu szczegółowego
Kalendarium historii Polski
do uzupełnienia po utworzeniu odpowiedniego artykułu szczegółowego
Monografie
Państwo pierwszych Piastów
do uzupełnienia po utworzeniu odpowiedniego artykułu szczegółowego
Polska w okresie rozbicia dzielnicowego
do uzupełnienia po utworzeniu odpowiedniego artykułu szczegółowego
Zjednoczone Królestwo Polskie
do uzupełnienia po utworzeniu odpowiedniego artykułu szczegółowego
Polska Jagiellonów
do uzupełnienia po utworzeniu odpowiedniego artykułu szczegółowego
Rzeczpospolita Obojga Narodów
Państwo federacyjne złożone z Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569-1795 na mocy unii lubelskiej. Rozciągało się na terytorium dzisiejszej Polski, Litwy, Białorusi i Łotwy a częściowo także Ukrainy, Estonii, Słowacji, Rosji i Mołdawii. W 1618 osiągnęło maksymalny zasięg terytorialny wynoszący 990 tys. km².Byłą wtedy większa od Rosji i dwukrotnie większa od Francji. Liczba ludności wynosiła od 6,5 mln w 1569 do 14 mln w 1772. Panującym ustrojem była demokracja szlachecka, a głową państwa król elekcyjny.
Charakterystyczna dla Rzeczypospolitej była bardzo duża (8-10% społeczeństwa) liczebność stanu szlacheckiego i jego wysokie uprzywilejowanie. Na tle Europy wyróżniała się także organizacja państwa – zdecentralizowanego, z monarchą o silnie ograniczonych kompetencjach.
Rzeczpospolita posiadała wysoką pozycję na arenie międzynarodowej do połowy XVII wieku. Wojny z sąsiadami, powstania kozackie i załamanie się popytu na eksportowane w dużej ilości zboże doprowadziły do kryzysu gospodarczego państwa. Po nim nastąpił także kryzys polityczny, prowadzący w efekcie do anarchii i rozkładu instytucji władzy. W XVIII wieku Rzeczpospolita wpadła w orbitę wpływów rosyjskich, a następnie została zlikwidowana na skutek trzech rozbiorów w 1772, 1793 i 1795 roku.
Polska pod zaborami
do uzupełnienia po utworzeniu odpowiedniego artykułu szczegółowego
II Rzeczpospolita
II Rzeczpospolita to popularna nazwa państwa polskiego w latach 1918-1939. Urzędowym językiem II Rzeczypospolitej był polski, a walutą złoty polski. II Rzeczpospolita była suwerenną republiką demokratyczną z wielopartyjnym ustrojem parlamentarno-gabinetowym. Ustrój ten uległ poważnej modyfikacji na skutek przewrotu majowego, który miał miejsce 12-15 maja 1926 r., kiedy to został przekształcony w system prezydencko-autorytarny. Za jej formalny początek przyjmuje się 11 listopada 1918 r. kiedy to władzę wojskową w Warszawie objął Józef Piłsudski. Za jej koniec można uznać przekazanie władzy przez prezydenta Ignacego Mościckiego Polskiemu Rządowi na Uchodźstwie, które miało miejsce 25 września 1939 r. lub też przekroczenie granicy kraju przez Rząd Rzeczypospolitej 17 września 1939 r.
Polska podczas II wojny światowej
do uzupełnienia po utworzeniu odpowiedniego artykułu szczegółowego
Polska Rzeczpospolita Ludowa
do uzupełnienia po utworzeniu odpowiedniego artykułu szczegółowego
III Rzeczpospolita
Współczesne państwo polskie określane jest mianem III Rzeczypospolitej. Jest państwem demokratycznym o gospodarce wolnorynkowej. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami, Słowacją (na południu), Ukrainą, Białorusią, Litwą (na wschodzie) i Rosją (obwodem kaliningradzkim, na północy), a poprzez granicę morską (granicę wyłącznej strefy ekonomicznej) również z Danią oraz Szwecją. Jest członkiem Unii Europejskiej, NATO, ONZ, OECD, Grupy Wyszehradzkiej, Trójkąta Weimarskiego i wielu innych organizacji międzynarodowych.
Periodyzacja
Powyższa periodyzacja dziejów Polski została sporządzona na potrzeby Wikipedii. Jest ona zbliżona do najczęstszego sposobu podziału historii Polski stosowanego w literaturze. W literaturze przedmiotu zwykle wyróżnia się historię średniowieczną Polski (z podziałem na państwo pierwszych Piastów do 1138, okres rozbicia dzielnicowego, okres zjednoczonego królestwa i okres jagielloński) i historię nowożytną (okres jagielloński i okres elekcyjny, niekiedy z dodatkowymi podziałami). Kolejny etap stanowi okres rozbiorów, zwykle ujmowany jako osobna epoka historyczna (XIX wiek). XX wiek według większości opracowań w odniesieniu do Polski rozpoczął się wraz z utworzeniem II Rzeczypospolitej. Dla tego wieku wyróżnia się dodatkowo okres PRL i III RP. Dokładne daty graniczne poszczególnych epok są kwestią sporną[2].
Bibliografia
Prace syntetyczne poświęcone historii Polski i podstawowe pozycje wykorzystane przy tworzeniu artykułów szczegółowych:
- Davies N. Boże Igrzysko, Wydawnictwo Znak, Kraków 2006, ISBN 83-240-0654-0
- Eckert M. Historia Polski 1914-1939, Warszawa 1990, ISBN 83-02-04044-4
- Grodecki R., Zachorowski S., Dąbrowski J. Dzieje Polski Średniowiecznej, tom 1, Wydawnictwo Platan, Kraków 1995 (wyd. pierwsze 1926), ISBN 83-7052-230-0
- Groniowski K., Skowronek J. Historia Polski 1975-1914, Warszawa 1977
- Szczur S. Historia Polski średniowiecze, Wydawnictwo Literackie 2002, ISBN 83-08-03272-9
Przypisy
- ↑ Jest to symboliczna data odtworzenia Królestwa Polskiego. W historiografii przyjmuje się także dwie inne: 1295 (koronacja Przemysła II) i 1300 (koronacja Wacława II).
- ↑ Kamil Janicki, Bolączki periodyzacji, "Histmag.org", 2.08.2008.
Zobacz też
Linki zewnętrzne
- Poczet władców Polski i Rzeczypospolitej – WWW.POCZET.COM
- Skarby Dziedzictwa Narodowego
- Historia Polityczna Polski – j. angielski z 1917 r.
- Wirtualna biblioteka: Anna Paner, Jan Iluk: Historia Polski
- A History of East Central Europe by Oscar Halecki
- Geografia historyczna ziem dawnej Polski
Historia Albanii • Historia Andory • Historia Armenii • Historia Austrii • Historia Belgii • Historia Białorusi • Historia Bośni i Hercegowiny • Historia Bułgarii • Historia Chorwacji • Historia Cypru • Historia Czarnogóry • Historia Czech • Historia Danii • Historia Estonii • Historia Finlandii • Historia Francji • Historia Grecji • Historia Gruzji • Historia Hiszpanii • Historia Holandii • Historia Irlandii • Historia Islandii • Historia Kazachstanu • Historia Kosowa • Historia Liechtensteinu • Historia Litwy • Historia Luksemburga • Historia Łotwy • Historia Macedonii • Historia Malty • Historia Mołdawii • Historia Monako • Historia Niemiec • Historia Norwegii • Historia Polski • Historia Portugalii • Historia Rosji • Historia Rumunii • Historia San Marino • Historia Serbii • Historia Słowacji • Historia Słowenii • Historia Szwajcarii • Historia Szwecji • Historia Turcji • Historia Ukrainy • Historia Watykanu • Historia Węgier • Historia Wielkiej Brytanii • Historia Włoch