| Kronan | |
 |
|
| Historia |  |
|---|---|
| Położenie stępki | 27 października 1665 |
| Wodowanie | 1668 |
| Oddanie do służby | 1672 |
| Status okrętu | zatonął 1 czerwca 1676 |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność | 2200 t |
| Długość | 54 m |
| Szerokość | 12,9 m |
| Zanurzenie | 6,2 m |
| Załoga | 800 |
| Uzbrojenie | 126 działa różnych wagomiarów w baterii burtowej: 12 dział 36-funtowych 16 dział 30-funtowych 40 działa 24-funtowych 36 dział 12-funtowych |
Kronan (korona) – szwedzki okręt liniowy z XVII wieku, zbudowany za panowania króla Karola XI Szwedzkiego. Należał do największych okrętów swoich czasów. Zatonął 1 czerwca 1676 w trakcie bitwy morskiej pod Olandią w wyniku eksplozji komór amunicyjnych spowodowanej gwałtownym przechyłem podczas wykonywania zwrotu.
Spis treści |
edytuj Historia
edytuj Budowa
Budowa "Kronana" rozpoczęła się 27 października 1665 w królewskiej stoczni marynarki wojennej w Sztokholmie. Okręt był budowany pod nadzorem angielskiego budowniczego okrętów Francisa Sheldona. Wodowanie miało miejsce w 1668. Z powodu braku środków prace wyposażeniowe przeciągnęły się do 1672, kiedy to okręt wszedł do służby.
edytuj Zatonięcie
"Kronana", będącego największym i najlepiej uzbrojonym szwedzkim okrętem, wykorzystano w wojnie duńsko-szwedzkiej, która rozpoczęła się w 1675. Biorąc udział w bitwie morskiej pod Olandią, "Kronan" rozpoczął gwałtowny manewr zwrotu, do którego nie był w pełni przygotowany. Przez otwarte furty działowe zaczęła do wnętrza okrętu dostawać się woda, która dodatkowo zwiększała przechył. W wyniku przechyłu doszło do przypadkowego odpalenia ładunków prochowych i eksplozji magazynu z prochem. W wyniku eksplozji zginęła prawie cała załoga, uratowano 42 osoby, ok. 800 zginęło.
edytuj Skarb "Kronana"
W 1680 i 1686, korzystając z doświadczeń w użyciu dzwonu nurkowego do eksploracji wraku okrętu "Vasa", wydobyto z dna 60 dział "Kronana".
W 1980 wrak okrętu został odnaleziony przez archeologa-amatora Andersa Franzéna, który wcześniej kierował pracami nad wydobyciem "Vasy". Szczątki "Kronana" spoczywały na głębokości 26 metrów, sześć kilometrów od wyspy Olandia. Przystąpiono do systematycznego wydobywania znaleziska na powierzchnię. W latach 1982-1983 wydobyto m.in. 250 złotych monet, w 2005 skarb składający się z ponad 6500 srebrnych monet, w sumie – ponad 25 000 zabytkowych przedmiotów.
Wiele z obiektów odnalezionych we wraku "Kronana" znajduje się obecnie w Muzeum Regionu Kalmar w porcie Kalmaru.
edytuj Linki zewnętrzne
- Kronan (en). [dostęp 5.07.2008].
- Internetowe zasoby archeologii podwodnej i morskiej. Kronan – historia statku (pl). [dostęp 5.07.2008].