Paul Blau (ur. 15 maja 1861 r. w Suhl - zm. 19 grudnia 1944 r. w Poznaniu) - niemiecki duchowny ewangelicki, teolog, generalny superintendent Kościoła Ewangelicko-Unijnego w Wielkopolsce.
Jego ojcem był Otto Blau, pruski dyplomata i orientalista), w związku z czym część dzieciństwa spędził w Sarajewie. Studia teologiczne odbył na uniwersytetach w Berlinie i w Tybindze. W 1885 r. został pastorem w Haynrode, następnie do 1897 r. w Jüterbog, a w latach 1897-1902 był kapelanem szpitala Cesarzowej Augusty w Berlinie. Od 1902 do 1910 r. był kaznodzieją dworskim (de: Hofprediger) i superintendentem w Wernigerode (Harz). W 1909 r. założył tam Seminarium Apologetyczne, od 1932 Akademię Lutra w Sondershausen, obecnie z siedzibą w Ratzeburgu. Urząd generalnego superintendenta w Poznaniu pełnił w latach 1910-1944, do 1918 r. w Prowincji Poznańskiej Prus, następnie, w czasach II Rzeczypospolitej do 1939 r. w Wielkopolsce i na Pomorzu, w końcu pod okupacją niemiecką znowu w Poznańskiem. W kwestiach narodowych reprezentował niemiecki punkt widzenia, ale starał się też o duszpasterstwo polskiej mniejszości współwyznawców, a nawet - w dobie zaboru - wysunął postulat, by język polski stał się przedmiotem nauczania w szkolnego w regionie także dla dzieci niemieckich.
Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, stał się jednym z przywódców mniejszości niemieckiej, starając się bezskutecznie o zachowanie więzi administracyjnych z macierzystym pruskim Kościołem Ewangelickim Unii Staropruskiej. Niechętnie traktował rozwój polskich parafii ewangelicko-augsburskich w Wielkopolsce i na Pomorzu, zaś kontakty z warszawskim biskupem Juliuszem Bursche cechowała wzajemna nieufność. We wrześniu 1939 r., mimo niechęci do ideologii nazistowskiej podpisał odezwę, witającą wkraczające do Polski oddziały Wehrmachtu. Szybko rozczarował się stosunkiem władz okupacyjnych w tzw. Warthegau do Kościoła, które nie tylko uniemożliwiły zjednoczenie z Kościołem w Rzeszy, to jeszcze w szybkim tempie wprowadziły w życie dyskryminujące ograniczenia prawne. Jego pogrzeb na cmentarzu św. Łukasza był ostatnią masową niemiecką manifestacją w Poznaniu w latach II wojny światowej. Ks. Paul Blau pozostawił obfitą spuściznę pisarską w języku niemieckim, głównie teologiczną.
edytuj Bibliografia
- Woldemar Gastpary, Protestantyzm w Polsce w dobie dwóch wojen światowych, cz. 1, 1914-1939, Warszawa, b.w., 1978; cz. 2, 1939-1945, Warszawa, Chrześcijańska Akademia Teologiczna, 1981
- Woldemar Gastpary, Blau Paul, [w:] Encyklopedia Katolicka, t. 2, pod red. Feliksa Gryglewicza, Romualda Łukaszyka, Zygmunta Sułowskiego, Lublin, TN KUL, 1985
- Olgierd Kiec, Kościoły ewangelickie w Wielkopolsce wobec kwestii narodowościowej w latach 1918-1939, Warszawa, Upowszechnianie Nauki Oświata, 1995, ISBN 83-85618-21-X
- Jan Szturc, Ewangelicy w Polsce. Słownik biograficzny XVI-XX wieku, Bielsko-Biała, Augustana, 1998, ISBN 83-85970-50-9
- Olgierd Kiec, Protestantyzm w Poznańskiem 1815-1918, Warszawa, Semper, 2001, ISBN 83-86951-95-8
- Jarosław Kłaczkow, Protestanckie wydawnictwa prasowe na ziemiach polskich w XIX i pierwszej połowie XX w., Toruń, Wydaw. Adam Marszałek, 2008, ISBN 978-93-7611-020-2