.jpg)
Diaspora polska, potocznie Polonia (z łac. Polonia - Polska) – termin określający Polaków mieszkających poza granicami Polski.
Niektórzy za Polonię uznają tylko polską emigrację, nie określając tym mianem osób mieszkających na terenach, które po 1939 roku przestały wchodzić w skład państwa polskiego i ich potomków. Argumentem za takim stanowiskiem jest stwierdzenie, że ludzie ci nie wyjechali z Polski, tylko zmieniły się granice kraju i to ojczyzna ich "opuściła". Oni sami też uznają się za Polaków, a nie za Polonię. Polaków tych określa się mianem mniejszości polskiej.
Spis treści |
edytuj Liczebność Polonii
Według danych szacunkowych poza terytorium Polski mieszka do 21 milionów Polaków i osób pochodzenia polskiego. W Polsce mieszka ok. 39 mln Polaków (stan na 2008 r.)
Skupiska Polaków i osób polskiego pochodzenia w świecie[1].
Państwo i liczba Polaków (od 10 osobowych Polonii):
Powyższe dane podają czasami znacznie większą liczebność Polaków niż inne statystyki, np. spisy powszechne, i nie muszą oznaczać rzeczywistej populacji a jedynie zbliżoną (szacunkową). W niektórych państwach podczas spisów nie zbiera się danych dotyczących narodowości, w takich przypadkach jedynym źródłem informacji są dane szacunkowe.
edytuj Główne ośrodki polonijne
- W Stanach Zjednoczonych: stany Illinois, Michigan, Wisconsin, Nowy Jork, New Jersey
- Chicago blisko 1,5 mln (największe skupisko Polaków poza Polską)
- Detroit 400 tys., w stanie Michigan mieszka w sumie prawie 1 mln Polaków
- New York City Metropolitan Area 700 tys. *, w stanie Nowy Jork jest w sumie ponad 1 mln
- polskie dzielnice w paru miastach USA: Chicago – Jackowo (Milwaukee Av), Chicago – Trojcowo, Detroit – Hamtramck, Nowy Jork (Brooklyn-Greenpoint), Filadelfia – Richmond
- Ponadto: Cleveland, Buffalo, Milwaukee, Columbus, Boston, Baltimore, Filadelfia, Portland, Los Angeles, San Francisco, Miami, Waszyngton, Seattle, Sandusky, Pulaski i miejscowości o polskich nazwach jak Warsaw (skupiska powstały po latach 1850.-1990.).
- W Niemczech: dawne Niemcy Zachodnie (zwłaszcza stara emigracja i emigracja lat 80.)
- W Brazylii: Stany Parana, Rio Grande do Sul, Santa Catarina, São Paulo, Rio de Janeiro
- Kurytyba w Stanie Parana uchodzi za wielka kolebkę emigracji chłopskiej
- Parana według danych polonijnych 700 tys.,
- Santa Catarina – około 280 tys.,
- Rio Grande do Sul – 300 tys.
- Na Ukrainie: Lwów, obwody żytomierski i chmielnicki (mniejszość polska), Kijów ponad 10 tys.
- We Francji: Paryż ponad 300 tys. (wielka emigracja i emigracja solidarnościowa) oraz regiony północno-zachodnie (emigracja robotnicza)
- Białoruś: Grodno (40 proc. mieszkańców), obwody brzeski, miński i witebski (społeczność polska na Kresach Wsch.)
- Kanada: Toronto – 220 tys. (szczególnie Roncesvalles Avenue i okolice oraz Brampton i Mississauga), Winnipeg (55 tys.), Montreal (40 tys.), Vancouver (60 tys.), Edmonton (55 tys.), Calgary (40 tys.) (Polonia przed i powojenna + następne pokolenia), London (Ontario) (18 tys.),
- Rosja: Moskwa, Petersburg (dawna diaspora) i Syberia (Polacy wywiezieni przymusowo). W Bijsku (Ałtajski kraj) mieszka 150 rodzin polskiego pochodzenia, do miejscowego Centrum Polskiego przynależy 70 osób. W Barnaule odpowiednio 2 razy więcej. Wierszyna, 500-osobowa wieś istniejąca od 1911 roku na Syberii zamieszkana przez potomków Polaków agitowanych przez urzędników carskich.
- Litwa: Wilno 120 tys., rejony Sołeczniki, wileński, świeciański, trocki, janowski, koszedarski, kiejdański oraz kowieński (Polacy na Kresach Wschodnich)
- Argentyna: Buenos Aires 140 tys., Cordoba, Rosario, Santa Fe (XX wiek)
- Australia: Sydney 50 tys., Melbourne 50 tys., Adelaide, region Victoria (po 1945 roku)
- Wielka Brytania: Anglia – Londyn 400 tys., Ealing, Manchester, Crewe, Birmingham; też Szkocja i Irlandia Płn. (do 30 tys.) (polscy wojskowi z II wojny światowej, dawni azylanci polityczni i emigracja zarobkowa). Sezonowo pracuje do 1 mln Polaków w całym państwie.
- Kazachstan: okolice miasta Kokczetaw, Astana, Ałma-Ata, Karaganda (etniczna ludność polska wywieziona przed i w czasie wojny)
- Szwecja:Sztokholm 30 tys., Malmö, Göteborg (emigracja 1960-?)
- Czechy: Śląsk Cieszyński 70 tys. (ludność pochodzenia polskiego)
- Łotwa: Dyneburg, Lipawa, Ryga, Kraslaw, Rzeżyca, Jełgawa (etniczni Polacy)
- Belgia: Antwerpia, okręgi Liège i Limburgia (emigranci z różnych dekad). W Brukseli i Charleroi mieszka po ok. 20 tys. Polaków.
- Austria: Wiedeń 30 tys., Graz, Linz, Löben
- Grecja: Ateny 30 tys.
- Włochy: Rzym, Katania i Palermo (Sycylia), Bolonia, Wenecja, Padwa, Mediolan, Marche (Ankona)
- RPA: Kapsztad i Johannesburg (emigracja o wyższym wykształceniu)
- Holandia: Rotterdam, Amsterdam, Haga, Utrecht oraz regiony Limburgia i Brabancja
- Dania: Kopenhaga i Nykobing
- Węgry: Budapeszt, Tatabánya, Komárom, Derenk
- Szwajcaria: Zurych, Winterthur, Sankt Gallen, Genewa, Lozanna
- Rumunia: Bukowina i Bukareszt
- Urugwaj: Montevideo, Punta del Este
- Nowa Zelandia: Wellington 1.200 osób, Auckland
- Norwegia: Oslo, Moss, Halden, Spitsbergen
- Finlandia: Helsinki, Tampere, Turku
- Turcja: Adampol – Polonezköy pod Stambułem (ludzie o rodowodzie polskim)
- Mołdawia: Beltsy, Styrcza
- Irlandia: Dublin, Cork (sezonowo do 250 tys. Polaków w całym państwie).
- Chiny: Hongkong, Pekin, Szanghaj, Makau, Mandżuria (w sąsiedniej Mongolii mieszka według niepotwierdzonych informacji 500 osób polskiego pochodzenia).
- Japonia: Tokio
- Hiszpania: Madryt, Barcelona (mocny wzrost po 2004 r.)
- Islandia: Reykjavík, zakłady celulozy (zwłaszcza po 2004 r.)
- Słowacja: przy granicy z Polską
- Paragwaj: Asunción, regiony przy granicy z Argentyną
- Peru: Lima
- Chile: Santiago de Chile
- w Izraelu i w Autonomii Palestyńskiej 300 tys. osób rozmawia w języku polskim.
Statystyka (2006) przedstawia największe skupiska polonijne na świecie. Warto jednak zwrócić uwagę, że Polonia istnieje również w takich miejscach jak Oceania, Birma, Katar, Nepal, Salwador, Trynidad, Surinam, Antyle Holenderskie, Barbados, Mali oraz Antarktyda (polska stacja badawcza). Zakłada się, że nie ma na świecie państwa, w którym nie mieszka chociaż jeden Polakpotrzebne źródło. Nawet w Laosie i Kambodży odnotowano obecność kilku Polaków.
edytuj Przyczyny emigracji
Polscy emigranci pochodzą z kilku fal migracji:
- uchodźcy po powstaniach narodowych w XIX w. (głównie do Francji, Wielkiej Brytanii, Szwajcarii, Niemiec i Ameryki Północnej),
- emigracja zarobkowa w II poł. XIX w. aż do 1939 r. (robotnicy głównie do Francji, Belgii i Niemiec; chłopi do Stanów Zjednoczonych, Kanady, Brazylii i Argentyny),
- emigracja na skutek II wojny światowej oraz z przyczyn politycznych po wojnie,
- emigracja z przyczyn ekonomicznych i politycznych w latach 80. XX wieku,
- emigracja zarobkowa po 1989 r. (głównie do Wielkiej Brytanii, Irlandii, Niemiec, Austrii, Włoch, Kanady i Stanów Zjednoczonych).
edytuj Media dla diaspory
Obecnie (2008) roku działają 3 telewizje nadające z terytorium Polski dla rodaków za granicą – TVP Polonia, Polsat 2 International i TVN International.
W Chicago działa największa polskojęzyczna telewizja poza terytorium RP – Polvision Waltera Kotaby.
Przypisy
- ↑ dane za [1], uaktualnione na podstawie [2]
- ↑ Świat Polonii, witryna Stowarzyszenia Wspólnota Polska: „Polacy za granicą”
edytuj Bibliografia
- Dr Jan Rozwadowski, Emigracja polska we Francji. Europejski ruch wychodźczy. La Madeleine lez Lille, 1927, (304 s.)
- Edmond Marek, Luźne refleksje. O Polonii francuskiej. Wczoraj – dzisiaj – jutro. Lille 1982, (25 s.)
- Jan Paweł II a emigracja i Polonia 1978 –1989, pod red. R. Dzwonkowskiego, S. Kowalczyka, E. Walewandra. Lublin 1991
- Edward Kołodzej, Emigracja z ziem polskich i Polonia (1831-1939). Informator o źródłach przechowywanych w terenowych archiwach państwowych w Polsce. Warszawa, Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1997, (185 s.)
- Rocznik Polonii. Periodyk naukowy poświęcony społeczności polskiej i polonijnej w świecie. Nr 1. Wyd. Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2005, (181 s.)
- Rocznik Polonii. Periodyk naukowy poświęcony społeczności polskiej i polonijnej w świecie. Nr 2. Wyd. Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2006, (192 s.)
edytuj Zobacz też
edytuj Linki zewnętrzne
Polonia w Australii • Polonia w Austrii • Polonia w Argentynie • Polacy na Białorusi • Polonia w Brazylii • Polonia w Czechach • Polonia w Chile • Polonia w Danii • Polonia w Egipcie • Polonia w Estonii • Polonia we Francji • Polonia w Hiszpanii • Polonia w Irlandii • Polonia w Islandii • Polonia w Kanadzie • Polacy na Litwie • Polacy na Łotwie • Polonia w Niemczech • Polonia w Nowej Zelandii • Polonia w Rosji • Polonia w Rumunii • Polacy na Słowacji • Polonia w Stanach Zjednoczonych • Polonia w Szwajcarii • Polonia w Szwecji • Polacy na Ukrainie • Polonia na Węgrzech • Polonia w Wielkiej Brytanii • Polonia we Włoszech