www.ozdoby-akwariowe.gupiki.info

Artykuł na medal

Adi Śankara (także: Śiankara Bhagawatpadaaćarja, czyli nauczyciel u stóp Boga i Adi Śankaraaćarja, czyli: pierwszy z Śankarów; daty urodzenia i śmierci niepewne, jednak większość naukowców jest zgodna do tego, że żył prawdopodobnie w VIII wieku) - indyjski mędrzec, myśliciel i reformator tradycji wedyjskiej oraz bramińskiej. Był założycielem największej i najbardziej wpływowej szkoły filozofii indyjskiej - Adwajta Wedanty. Esencją nauczania Adi Śankary była jedność atmana i bezpostaciowego Brahmana. Uważany jest w smartyzmie za częściowego awatara Śiwy.

Śankara był uczniem wedantyjskiego mistrza Gowindy Bhagawatpady, w linii sukcesji Gaudapady. Napisał dużo popularnych do dziś dzieł wedantyjskich oraz komentarzy do wcześniejszych traktatów, jak "Upadeśa-sahasri", "Atma-bodha", "Tattwa-bodhaka", "Śariraka-bhaśja". Podróżował po Indiach, wygłaszając dyskursy o swoich naukach i systemie filozoficznym oraz prowadził dysputy z przedstawicielami innych szkół filozoficznych (darśan). Założył cztery klasztory (mathy), które odegrały kluczową rolę w znacznym rozwoju i popularyzacji hinduizmu pobuddyjskiego i Adwajta Wedanty w Indiach oraz spadku popularności buddyzmu. Założył zakon Daśanami oraz tradycję Śanmata.

Dzieła Adi Śankary, spisane w sanskrycie, zajmują się popularyzacją jego doktryny filozoficznej. Oparte są na świętych pismach hinduizmu i powołują się na nie. Śankara formułował w nich także argumenty przeciwko innym szkołom filozoficznym (takim jak sankhja czy mimansa).

Artykuł miesiąca

Staroobrzędowcy, starowierzy, starowiercy, raskolnicy, lipowanie (ros. старообрядчество) - odłam prawosławia, powstały w Rosji, w wyniku sprzeciwu wobec reform patriarchy Nikona w 1652 roku.

Reformy Nikona zmierzały do poprawienia rytów tak, aby były zgodne z greckimi księgami liturgicznymi. Do najważniejszych reform należało czynienie znaku krzyża trzema palcami, a nie dwoma, oraz poprawiona pisownia imienia Jezus. Wprowadzono także śpiew polifoniczny.

Staroobrzędowcy postrzegali te zmiany jako herezje, zwiastującą koniec świata (staroobrzędowcy wierzą w istnienie trzech wielkich apostazji: katolickiej, greckiej i rosyjskiej - Nikona) i odrzucili je. "Raskoł" został potępiony w 1667 roku, uznany za przestępstwo i raskolnicy poddani zostali krwawym prześladowaniom, a ich duchowego przywódcę Awwakuma Pietrowicza uwięziono i spalono na stosie w roku 1682. Część staroobrzędowców uznała, że Bóg pozbawił ich całkowicie kapłanów i sakramentów - w powyższej sytuacji za drogę do oczyszczenia i powrotu do Boga uznawano niekiedy samospalenie. Wierni zamykali się w cerkwiach z całymi rodzinami i ze starymi księgami liturgicznymi, po czym podkładano ogień. Po złagodzeniu prześladowań powstał w Rosyjskim Kościele Prawosławnym ruch jednowierców, zmierzający do przyjęcia staroobrzędowców jako dozwolonego przez władze rytu. Większość staroobrzędowców odrzuca jednak obecną Cerkiew, w której ich zdaniem rządzi antychryst.

W 1846 popowcy przywrócili hierarchię kościelną i powstała tzw. Cerkiew białokrynicka. W 1923 powstała druga cerkiew popowców, tzw. Cerkiew nowozybkowska.

Grafika miesiąca

meczet Hassana II w Casablance (Maroko)

Postacie

Marie Laveau (ur. około 1794 w Nowym Orleanie, zm. 16 czerwca 1881 w Nowym Orleanie) była "wielką kapłanką" (mambo) voodoo, jedną z najbardziej wpływowych osób w Nowym Orleanie; bohaterką wielu opowiadań i legend. Nazywana "Królową Voodoo" ("Voodoo Queen").

Urodziła się jako mulatka (z białego ojca-farmera i murzyńskiej matki) w Dzielnicy Francuskiej Nowego Orleanu. 4 sierpnia 1819 wyszła za mąż za Murzyna Jacques Paris'a, który zmarł 7 lat później. Pracowała jako fryzjerka w domach bogatych Kreolek. Po śmierci męża została kochanką francuskiego arystokraty Louisa Christophe'a Deuminy de Glapion (zmarł w 1835), któremu urodziła piętnaścioro nieślubnych dzieci.

Marie zaczęła karierę jako jedna z wielu mambo, jednak dzięki swojej inteligencji umiejętnie ugruntowała swoją pozycję m.in. wykorzystując informacje, zasłyszane w domach bogaczy, u których pracowała. Marie rozumiała, że przede wszystkim trzeba zmienić negatywną opinię o wyznawcach voodoo jako "czcicielach szatana". W tym celu wprowadziła do kultu voodoo katolickie dewocjonalia (krzyże i figury świętych), które przekonały opinię publiczną, że voodoo jest także religią chrześcijańską. Wprowadziła w Nowym Orleanie modę na kult voodoo i przyciągała bogatych Kreoli, organizując dla nich publiczne "nabożeństwa" voodoo, "oczyszczone" z najbardziej kontrowersyjnych rytuałów, takich jak krwawe ofiary i kult boga-węża Damballaha. Zaufanym oferowała także prawdziwe ceremoniały voodoo. Była znienawidzona przez miejscowych duchownych chrześcijańskich i wielokrotnie próbowano oskarżyć ją przed sądem, ale dzięki bogatym protektorom Marie była nietykalna.

Marie Laveau została pochowana w grobie rodziny De Glapion na cmentarzu "Saint Louis". Grób oraz dom Marie na St.Anne Street jest celem pielgrzymek wyznawców voodoo i turystów.

Marie Laveau była bohaterką wielu powieści (m.in. Neil Gaiman American Gods, Jewell Parker Rhodes Voodoo Dreams, Isabel Allende Zorro), piosenek country i filmów.

Ciekawostki

Czy wiesz, że...

• święto przypadające na okres przesilenia letniego - u Słowian zwane Nocą Kupały lub Palinocką - kultywowane było w obrzędowości etnicznej od Atlantyku po Ural i od Morza Śródziemnego po Skandynawię?
• w okresie średniowiecza wieża Kościoła Mariackiego w Trzebiatowie liczyła ok. 90 metrów wysokości i pełniła rolę latarni morskiej dla rybaków i marynarzy zmierzających do portów w Mrzeżynie i Kołobrzegu?
• Meteory były scenerią dla jednego z filmów o przygodach Jamesa Bonda pt."Tylko dla twoich oczu"?
• Bahaici znani są z propagowania nauki o potrzebie istnienia na świecie jednego uniwersalnego języka pomocniczego dla wszystkich ludzi. Wielu bahaitów przyjmuje, że językiem tym powinno być esperanto?
• Shirdi Sai Baba powziął Mahasamadhi 15 października 1918 roku i umarł na kolanach jednego ze swoich wyznawców, praktycznie bez żadnych własności?
• lwowski zakon Benedyktynek Ormiańskich był jedynym ormiańsko-katolickim żeńskim zakonem mniszym na świecie?
• Chanuka nabrała w Izraelu znaczenia poprzez związek z powstaniem Machabeuszy?
• ksiądz Piotr Ściegienny jest prawdopodobnym autorem fałszywej bulli papieża Grzegorza XVI?

Religie

Religie: religie pierwotne, bahaizm, buddyzm, chrześcijaństwo, dźinizm, hinduizm, islam, judaizm, konfucjanizm, manicheizm, mazdaizm, mitraizm, mitologia grecka, religia starożytnego Rzymu, shinto, sikhizm, taoizm, zoroastryzm, nowe ruchy religijne

Religia w siostrzanych projektach

Religia na Wikibooks	Religia na Wikicytatach	Religia na Wikiźródłach	Religia na Wikinews	Religia na Wikicommons
Darmowe podręczniki	Kolekcja cytatów	Teksty źródłowe	Serwis informacyjny	Grafiki

Inne portale tematyczne na polskiej Wikipedii

Czym są portale? • Lista portali • Wikiprojekty