Regosole, gleby inicjalne luźne - typ gleb w systematyce opracowanej dla obszaru Polski przez Polskie Towarzystwo Gleboznawcze. Zalicza się do niego gleby inicjalne wytworzone z niewapiennych skał luźnych (składających się z nieskonsolidowanego, niescementowanego materiału) jak np. żwir, piasek, pył, ił, glina. Są to gleby bardzo płytkie, reprezentujące początkowe stadium procesu glebotwórczego. Ich profil zbudowany jest z poziomów (A)C-C. Poziom próchniczny (A)C zwykle zawiera bardzo mało próchnicy (często jest ledwo dostrzegalna), jest bardzo słabo wykształcony, jego miąższość zwykle nie przekracza 10 cm. Bezpośrednio pod nim znajduje się poziom skały macierzystej - C. Nazwa regosole wywodzi się z greckiego reghos - niewypełniony.
Zaliczane są do tego typu 2 podtypy:
- gleby inicjalne luźne erozyjne - występują na obszarach o zróżnicowanej rzeźbie, w miejscach silnie nachylonych, objętych intensywnymi procesami erozyjnymi. Erozja w tych miejscach prowadzi do usuwania wierzchnich warstw nieustannie tworzącej się gleby i odsłaniania skały macierzystej. Jeżeli są to gleby wytworzone z piasków lub żwirów zaliczane są, m.in. z uwagi na częste niedobory wody, do VI klasy bonitacyjnej. Gleby wytworzone z glin lub iłów są bardzo zbite, oraz bardzo mało przewiewne, zaliczane są jednak do klasy IV, podobnie jak gleby tego podtypu wytworzone z pyłu (np. less). Gleby inicjalne luźne erozyjne wytworzone z lessu (dominującego utworu pyłowego w Polsce) są bardzo rzadkie. Less jest bardzo podatny na erozję (bardziej niż jakakolwiek inna skała luźna), która bardzo szybko odsłania głębsze warstwy bogate w węglan wapnia. Jego obecność w skale macierzystej skutkuje zaliczeniem tworzących się z takiego materiału gleb do innego rzędu tj. do gleb wapniowcowych (należą do niego rędziny i pararędziny). Do tego podtypu gleb zalicza się również tzw. regosole deluwialne. Występują one u podnóży stoków, wałów morenowych, w dnach dolin. W tych miejscach gdzie gromadzą się deluwia, będące pochodzącym z wietrzenia, erozji materiałem. Często są to większe odłamki skał, dlatego żyzność tych gleb jest bardzo niska. Zaliczane są one do VI klasy bonitacyjnej.
- gleby inicjalne luźne eoliczne - występują na obszarach wydm piaszczystych, w miejscach gdzie roślinności uda się utrwalić przemieszczany przez wiatr materiał. Są to gleby o wyjątkowo niskiej żyzności, przeważnie w ciągu roku bardzo suche. Do tego podtypu zalicza się również regosole aluwialne. Tworzą się one ze współczesnych (holoceńskich) piaszczystych aluwiów. Gleby inicjalne luźne eoliczne zaliczane są do VI klasy bonitacyjnej.
edytuj Zobacz też
edytuj Źródła
- Saturnin Zawadzki(red): Gleboznawstwo. PWRiL, 1999. ISBN 83-09-01703-0.