Współrzędne: 52°29' N 16°53' E
| Meteoryt Morasko | |
 Jeden z kraterów w rezerwacie |
|
| Rodzaj rezerwatu | przyrodniczo-astronomiczny |
| Powierzchnia | 55 ha |
| Położenie | 52° 29' N 16° 53' E |
|
Położenie na mapie Polski
  Meteoryt Morasko
|
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
| Rezerwaty przyrody w Polsce | |
.jpg)
Meteoryt Morasko to rezerwat przyrodniczo-astronomiczny utworzony w 1976 roku, o powierzchni 55 ha. Znajduje się on w północnej części Poznania, na Morasku. Na jego terenie mieszczą się kratery, które zdaniem większości badaczy powstały w wyniku upadku meteorytu Morasko.
edytuj Przyroda
W dominującym na terenie rezerwatu lesie grabowo-dębowym rośnie wiele rzadkich gatunków roślin: [1]
Występują tam również rzadko spotykane ptaki:
Na terenie rezerwatu wytyczono ścieżkę dydaktyczną. Przez cały rezerwat prowadzi specjalny szlak turystyczny, a każde ciekawe miejsce jest opisane za pomocą specjalnych tablic informacyjnych.
- Do rozwoju edukacyjnego tego miejsca bardzo aktywnie przyczynia się Towarzystwo Ochrony Przyrody Salamandra z Poznania.
edytuj Kratery i meteoryty
Zobacz więcej w osobnym artykule: Morasko (meteoryt).Na terenie rezerwatu znajduje się 7 kraterów, z czego największy ma ok. 60 metrów średnicy i 11 głębokości[2]. Powszechnie uważa się, że jest to pozostałość po upadku meteorytu ok. 5 tysięcy lat temu.
Pierwszy meteoryt na Morasku odnalazł w 1914 niemiecki żołnierz podczas budowy umocnień wojskowych. Od tego czasu znaleziono wiele fragmentów (w 1956 odnaleziono meteoryt o masie 78 kg).
We wrześniu 2006, w wyniku poszukiwań za pomocą wykrywacza metalu prowadzonych na zlecanie naukowców z Instytutu Geologii UAM przez Krzysztofa Sochę, poszukiwacza meteorytów z Kielc, został odnaleziony meteoryt, który po usunięciu zanieczyszczeń waży 164 kg. Do tej pory jest to największy meteoryt znaleziony w Polsce[3]. Po dokonaniu badań odkryto, że meteoryt oprócz stopu żelazo-niklu zawiera niewielką ilość krzemianów (pirokseny) nie występujących na Ziemi.[4]
Obecnie władze Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza rozważają powstanie centrum edukacyjnego mającego na celu zgromadzenia większej uwagi wokół rezerwatu oraz odnalezionych tam meteorytów. [5]
Na terenie rezerwatu znajduje się głaz narzutowy znaleziony przez pewnego rolnika na polu. Pan Szeszuła zahaczył pługiem o coś i zaczął kopać. Głaz waży 70 ton. Został znaleziony w miejscowości Łęki Wielkie w powiecie grodziskim gminie Kamieniec.
edytuj Teorie na temat pochodzenia kraterów
Większość uczonych skłania się obecnie ku teorii o meteorytowym pochodzeniu kraterów. Przemawia za nią fakt znalezienia w ich okolicy fragmentów materii meteorytowej oraz występowanie w ich pobliżu pyłu prawdopodobnie kosmicznego pochodzenia. Po odkryciu kraterów obok teorii o ich kosmicznym pochodzeniu[6] pojawiła się teoria o ich polodowcowym pochodzeniu. Uzasadnieniem dla niej jest niezgodność lokalizacji znajdowanych meteorytów z przewidywanymi lokalizacjami okazów, których spadek miałby spowodować powstanie kraterów oraz nietypowe kształty i położenie kraterów względem siebie. Różne warianty tej teorii biorą pod uwagę m.in. spadek meteorytu na lodowiec z dala od Moraska, a następnie wyżłobienie kraterów przez lodowiec i transport spadłych meteorytów na miejsce ich obecnego występowania[7] (zjawiska transportu meteorytów przez lodowiec występują obecnie na Antarktydzie). Obecnie teoria lodowcowa stanowi pogląd mniejszościowy, ale kwestia pochodzenia kraterów w Morasku nadal nie została jeszcze ostatecznie rozstrzygnięta[8]. Wciąż prowadzone są także badania mineralogiczne samych meteorytów.
edytuj Ciekawostki
- Na terenie rezerwatu znajduje się najwyższe wzniesienie Poznania - Góra Moraska.
- Do rezerwatu można dojechać autobusem linii 88
- Od 2006 roku, do rezerwatu można dojechać korzystając z darmowej wypożyczalni rowerów, znajdującej się na pętli Poznańskiego Szybkiego Tramwaju (wystarczy okazać aktywną tzw.: KOM-Kartę MPK i podpisać umowę o nieodpłatnym wypożyczaniu). Do rezerwatu dojeżdżamy korzystając z żółtego szlaku, który zaczyna się tuż za pętlą. Wraz z umową otrzymujemy specjalną mapę okolicy.
edytuj Bibliografia:
- Kratery Morasko, B.Hurnik, H.Hurnik. w: nr Problemy (czasopismo) 122/1986
edytuj Zobacz też
Znane kratery meteorytowe:
- Krater Kabira,
- Krater Chicxulub,
- Meteor Crater
- Krater na estońskiej wyspie Sarema
- Lista na angielskiej Wikipedii
edytuj Linki zewnętrzne
- Dane informacyjne na stronie Ministerstwa Środowiska
- PKiM Pracownia Komet i Meteorów - artykuł o odnalezionych meteorytach
- Rezerwat "Meteoryt Morasko"- perła Europy - artykuł w "Salamandrze"
- Meteoryt Morasko
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
edytuj Przypisy
- ↑ Na podstawie: http://www.city.poznan.pl/mim/strony/turystyka/pages.html?co=list&id=186&ch=564&instance=1017
- ↑ Rozbieżne dane - do weryfikacji
- ↑ "Największy meteoryt w Polsce" - artykuł w Gazecie Wyborczej (2006-12-01); Dział: nauka; Strona 16, Autorzy: Jacek Łuczak, Łukasz Cynalewski
- ↑ "Sylwetka tygodnia - Andrzej Muszyński" - artykuł w Gazecie Wyborczej (2006-12-02); Poznański dodatek lokalny; Strona 20, Autor: Jacek Łuczak
- ↑ "Wielki kawał żelaza z Moraska" - artykuł w Gazecie Wyborczej (2006-11-30); Poznański dodatek lokalny; Strona 3, Autor: Jacek Łuczak
- ↑ "Handbook of Iron Meteorites", Vagn F. Buchwald, University of California, 1975
- ↑ "Morasko - inne spojrzenie", Krzysztof Socha oraz komentarz redakcyjny Andrzeja S. Pilskiego do tego artykułu, Meteoryt 1/2004
- ↑ "Gdzie i kiedy spadł meteoryt Morasko?", Andrzej S. Pilski, Meteoryt 4/2003