Siemion Iwanowicz Dieżniew, właściwie Dieżniow, (ros. Семён Ива́нович Дежнёв), rosyjski Kozak w służbie carskiej, podróżnik i badacz północno-wschodniej Syberii ur. około 1605 r., zm. w roku 1673 w Moskwie.
W latach trzydziestych XVII wieku Dieżniew mieszkał w syberyjskich kresowych osadach, jak Tobolsk i Jenisiejsk, a po roku 1638 w Jakucku. W latach 1640-1641 brał udział w traperskich wyprawach w kierunku rzeki Jana, a w roku następnym dotarł jeszcze dalej na wschód, do rzeki Indygirka w jej górnym biegu.
W roku 1644 towarzyszył grupie Kozaków w ekspedycji w dół tej rzeki aż do jej ujścia do Morza Wschodniosyberyjskiego będącego częścią Oceanu Arktycznego. Pod wodzą atamana Michaiła Staduchina uczestniczył w przeprawie małymi statkami typu kocz wzdłuż wybrzeży morskich do ujścia rzeki Ałazeja. Stąd, ze względu na duże zalodzenie, Kozacy dotarli drogą lądową do ujścia Kołymy, gdzie założona została osada Niżnyj-Kołymsk.
Dowodzeni przez Fiodora Aleksiejewa, rosyjskiego kupca, Dieżniew i inni Kozacy podjęli w roku 1647 próbę podróży jeszcze dalej na wschód w nadziei na napotkanie dużych kolonii morsów[1], ale bez powodzenia. Dopiero w roku następnym Dieżniew, na czele około 90 Kozaków, wypłynął w sześciu koczach na morze, minął od południa Wyspę Wrangla i opłynął Półwysep Czukocki pokonując jako pierwszy Cieśninę Beringa i docierając do zatoki i ujścia rzeki Anadyr, gdzie założył osadę o nazwie Anadyrsk (obecnie miasto Anadyr).
Do ponownej eksploracji tych ziem Dieżniew powrócił w roku 1652. Zatoka Anadyrska, a szczególnie Liman Anadyrski, okazała się bogata w kolonie morsów, w związku z czym pozostał w tym rejonie aż do roku 1662, po czym - drogą lądową - wrócił do Jakucka. W roku 1664 na polecenie księcia Boratynskiego, gubernatora Jakucji, udał się do Moskwy, by dostarczyć futra soboli i zdać sprawozdanie na dworze carskim.
Po powrocie mieszkał w Jakucku do roku 1670, ale kolejnych wypraw już nie podejmował. W uznaniu zasług stary i schorowany Kozak mianowany został atamanem. Ostatnie dwa lata życia spędził w Moskwie.
Jego imieniem nazwany został najdalej na wschód wysunięty przylądek Czukotki i jednocześnie Azji kontynentalnej.
edytuj Bibliografia
- Carl Waldman i Alan Wexler, Encyclopedia of Exploration, Vol. 1, New York 2004, ISBN 0-8160-4678-6
Przypisy
- ↑ Kły morsów cenione były niemal jak kość słoniowa