Współrzędne: 52°36' N 16°35' E![]()
| Szamotuły | |||
|
|||
| Województwo | wielkopolskie | ||
| Powiat | szamotulski | ||
| Gmina - rodzaj |
Szamotuły miejsko-wiejska |
||
| Założono | XI w. | ||
| Prawa miejskie | 1383 r. (nowa lokacja) | ||
| burmistrz | Jacek Grabowski | ||
| Powierzchnia | 10,11 km² | ||
| Położenie | 52° 36' N 16° 35' E |
||
| Wysokość | 115 m n.p.m. | ||
| Ludność (2005) • liczba ludności • gęstość |
18 778 1857,4 os./km² |
||
| Strefa numeracyjna (do 2005) |
61 | ||
| Kod pocztowy | 64-500 | ||
| Tablice rejestracyjne | PSZ | ||
| Położenie na mapie Polski |
|||
| TERC10 (TERYT) |
4303924074 | ||
| Miasta partnerskie | Brignoles, Brunico, Gross-Gerau, Hladerberge, Kinna, Tilt | ||
|
Urząd miejski3
ul.Dworcowa 64-500 Szamotułytel. 61 292-75-01; faks 61 292-00-72 (e-mail) |
|||
| Strona internetowa miasta | |||
Szamotuły – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, położone jest w dorzeczu dolnej Warty nad rzeką Samą, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Szamotuły. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego. Leży około 35 km na północny zachód od Poznania. Niecałe 3 kilometry na północ od Szamotuł pod ziemią znajdują się ruiny XIII-wiecznego miasta tzw. Starych Szamotuł. Odkrycia tego dokonano za pomocą fotografii lotniczych. Miasto to miało powierzchnię 23 hektarów, wybudowano je wokół rynku na planie czworoboku o długości 75 metrów. Co ciekawe układ ulic w mieście o nowej lokacji jest taki sam jak w niedawno odnalezionej osadzie.
Według danych z 31 grudnia 2005, miasto miało 18 778 mieszkańców.
- mężczyźni: 8882
- kobiety: 9896
- gęstość zaludnienia:1857,4 os./km²
Szamotuły stanowią ważny węzeł drogowy.
Przez miasto przebiegają drogi wojewódzkie:
- 184 Poznań – Szamotuły – Ostroróg
- 185 Szamotuły – Obrzycko – Czarnków
- 187 Pniewy – Szamotuły – Oborniki – Murowana Goślina
Oraz linie kolejowe:
- linia kolejowa Poznań Główny-Szczecin
- linia kolejowa Szamotuły-Międzychód (obecnie nieczynna)
Spis treści |
edytuj Gospodarka
W mieście dominuje gospodarka rolno-przemysłowa. Wiąże się to z bogatą bazą surowcową w okolicy. Funkcjonują tutaj zakłady z branży spożywczej, przedsiębiorstwa produkujące na potrzeby rolnictwa oraz wiele mniejszych, prywatnych zakładów przemysłowych. W mieście działa jeden z największych zakładów tłuszczowych w Polsce – ADM Szamotuły.
edytuj Kultura i oświata
Szamotuły posiadają tradycje kulturalno-oświatowe i folklorystyczne. Folklor szamotulski, stroje, tradycje, melodie i przyśpiewki kultywują kapele Łed Szczuczyna, Zespół Folklorystyczny Szamotuły oraz zespół Małe Szamotuły. Miasto jest siedzibą wielu placówek kulturalnych (Szamotulski Ośrodek Kultury, Biblioteka Publiczna,Powiatowa Biblioteka Publiczna Muzeum Zamek Górków z bogatą kolekcją ikon, Szkoła Muzyczna i Ognisko Muzyczne). Jedną z placówek oświaty jest Zespół Szkół nr 2 w Szamotułach.
edytuj Sport
W 1649 r. powstało tu Bractwo Kurkowe, w II połowie XIX w. – gniazdo Towarzystwa Gimnastycznego Sokół, a w 1922 r. – Szamotulski Klub Sportowy, który pod nazwą Sparta Szamotuły działa do dziś z sekcją piłki nożnej. Klub Sparta wykorzystuje obiekty Szamotulskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji (m.in. 2 boiska piłkarskie, płyta treningowa, hala Wacław, basen kąpielowy, kryta pływalnia i korty tenisowe). W Szamotułach ma swą siedzibę szkółka piłkarska MSP Szamotuły. W lipcu 2006 w mieście odbywały się mecze fazy grupowej Mistrzostw Europy U-19 w piłce nożnej. W Szamotułach działają też dziecięcy klub sportowy MKS Szamotuły oraz drużyna seniorów Sparta Szamotuły, które niedawno się połączyły i stanowią jedną całość.
edytuj Turystyka
Szamotuły posiadają zabytki takie jak Zamek Górków, Baszta Halszki, kościół kolegiacki, zespół poklasztorny z kościołem św. Krzyża.
edytuj Historia
- XI w. – Początki osady należącej do rodu Szamotulskich herbu Nałęcz. Powstała ona z czterech odrębnych ośrodków: najstarszego, grodziska Osówka, położonego 1 km na południe od rynku, osady targowej Stare Szamotuły leżącej ok. 2,5 km na północ od dzisiejszego centrum tzw. Nowych Szamotuł, które obejmowały obszar dzisiejszego śródmieścia, oraz grodu Świdlin-Ostrówek położonego na prawym brzegu Samy.
- 1231 – pierwsze wzmianki o osadzie zwanej później Starymi Szamotułami,
- do 1257 – Stare Szamotuły osadą targową,
- 1284 – pierwsze wzmianki o Nowych Szamotułach, osadzie prywatnej Świdów-Szamotulskich,
- 1284 – prawo do odbywania targów,
- 1306 – powstanie parafii św. Stanisława,
- 1306 – zniszczenie Starych Szamotuł w wyniku wojny domowej,
- 1352 – wzmianka o osadzie obronnej Świdlin-Ostrówek,
- 1381 – wzmianka o murowanym zamku Świdów-Szamotulskich w Świdlinie-Ostrówku,
- 1383 – Nowe Szamotuły określone mianem miasta,
- 1382-1385 – Wojna pomiędzy rodami Grzymalitów i Nałęczów. Szamotuły wraz z okolicą były częstym obiektem ataków i zostały mocno zniszczone. Stare Szamotuły zostały spalone,
- 1420 – nadanie praw miejskich przez Władysława Jagiełłę,
- 1423-1431 – Wzniesienie murowanej świątyni w stylu gotyckim na miejscu starego drewnianego kościoła p.w. św. Stanisława,
- 1445 – utworzenie szkoły parafialnej,
- pocz. XV w. – podział miasta między Świdwów-Szamotulskich i Górków,
- 1551 – powstanie pierwszej drukarni w regionie wielkopolskim
- II poł. XVI w. – budowa drugiego zamku przez Górków,
- XVI w. – ważny ośrodek reformacji,
- XVI i I poł. XVII w. – rozkwit miasta; osadnictwo niemieckie, szkockie, żydowskie,
- 1682-1685 – na miejscu zamku w Świdlinie powstaje klasztor oo. franciszkanów reformowanych,
- poł. XVII-XVIII w. powolny upadek,
- 1793-1919 – zabór pruski,
- od 1815 – Szamotuły znajdują się w obrębie Wielkiego Księstwa Poznańskiego
- 1818-1975 – siedziba powiatu (przywróconego w 2000 r.),
- 1818-1919 i 1939-1945 – urzędowa nazwa niemiecka Samter,
- pocz. XIX w. – ostatnia wzmianka o Starych Szamotułach,
- 1841 – powstanie Towarzystwa Zbieraczów Starożytności Krajowych. Uznawane za pierwsze w Polsce towarzystwo archeologiczne.
- od 1848 – linia kolejowa Poznań-Szczecin,
- przełom XIX/XX w. – powstanie cukrowni, olejarni, meblarni i młynów,
- 1918-1919 – ważny ośrodek powstania wielkopolskiego.
- 13 marca 2007 – odnalezienie ruin XIII-wiecznego miasta tzw. Starych Szamotuł podczas prac archeologicznych 3 km na północ od Szamotuł w okolicach Mutowa. Jest to jedno z nielicznych takich znalezisk w Europie.
edytuj Zabytki
- gotycki trzynawowy kościół kolegiacki pw. Matki Bożej Pocieszenia i św. Stanisława Biskupa z lat 1423-1430,
- zamek Górków z II poł. XV w.,
- Baszta Halszki z około 1518 roku
- barokowy zespół poklasztorny św. Krzyża z lat 1675-1682,
- rynek z kamienicami z przełomu XIX/XX w.,
- budynek tzw. Ogniska z końca XVII w.
edytuj Znani szamotulanie
- Wacław z Szamotuł
- Grzegorz Snopek z Szamotuł
- Małgorzata z Szamotuł
- Jan Jonston
- Edmund Callier
- Andrzej Szamotulski – wojewoda poznański, wojewoda kaliski
- Wincenty z Szamotuł
- Anna z Szamotuł
- Małgorzata Braunek – polska aktorka
- Maria Pasło-Wiśniewska
- Maksymilian Ciężki -oficer wojska polskiego biorący udział w pracach nad złamaniem kodu ENIGMY
- Franz Xavier Scharwenka – niemiecko-polski kompozytor, pianista i pedagog
- Adam Przybecki
- Łukasz II Górka
- Łukasz III Górka
- Roman May
- Elżbieta Ostrogska – Halszka
- Jakub Rutnicki
- Ryszard Badoń-Lehr
- Lech Ludwik Madaliński
- Paweł Bączkowski
- Dominik Grabowski
- Tomasz Matusewicz
edytuj Miasta partnerskie
edytuj Linki zewnętrzne
- Oficjalna Strona Miasta
- Zabytki Szamotuł i galeria zdjęć
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
- Szamotuły w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich
Siedziba gminy: Szamotuły
Miasta: Szamotuły
Sołectwa: Baborowo • Baborówko • Brodziszewo • Emilianowo • Gałowo • Gąsawy • Jastrowo • Kąsinowo • Kępa • Koźle • Krzeszkowice • Lipnica • Lulinek • Mątowo • Myszkowo • Otorowo • Pamiątkowo • Piaskowo • Piotrkówko • Przecław • Przyborowo • Szczuczyn • Śmiłowo • Witoldzin
Miejscowość bez statusu sołectwa: Bociany • Czyściec • Gałowo-Majątek • Grabowiec • Jastrowo-Majątek • Kamionka • Lipnickie Huby • Ludwikowo • Mielno • Nowy Folwark • Ostrolesie • Poświętne • Przecławek • Przyborówko • Rudnik • Świdwin • Twardowo • Wincentowo • Żalewo
Miasta: Obrzycko • Ostroróg • Pniewy • Szamotuły • Wronki
Gminy miejskie: Obrzycko
Gminy miejsko-wiejskie: Ostroróg • Pniewy • Szamotuły • Wronki
Gminy wiejskie: Duszniki • Kaźmierz • Obrzycko
Miasta powiatowe:
Chodzież • Czarnków • Gniezno • Gostyń • Grodzisk Wielkopolski • Jarocin • Kalisz • Kępno • Koło • Konin • Kościan • Krotoszyn • Leszno • Międzychód • Nowy Tomyśl • Oborniki • Ostrów Wielkopolski • Ostrzeszów • Piła • Pleszew • Poznań • Rawicz • Słupca • Szamotuły • Śrem • Środa Wielkopolska • Turek • Wągrowiec • Wolsztyn • Września • Złotów
Miasta gminne:
Bojanowo • Borek Wielkopolski • Buk • Czempiń • Czerniejewo • Dąbie • Dobra • Dolsk • Golina • Gołańcz • Grabów nad Prosną • Jastrowie • Jutrosin • Kleczew • Kłecko • Kłodawa • Kobylin • Kostrzyn • Koźmin Wielkopolski • Kórnik • Krajenka • Krobia • Krzywiń • Krzyż Wielkopolski • Książ Wielkopolski • Luboń • Lwówek • Łobżenica • Margonin • Miejska Górka • Miłosław • Mikstat • Mosina • Murowana Goślina • Nowe Skalmierzyce • Nekla • Obrzycko • Odolanów • Okonek • Opalenica • Osieczna • Ostroróg • Pniewy • Pobiedziska • Pogorzela • Poniec • Przedecz • Puszczykowo • Pyzdry • Rakoniewice • Raszków • Rogoźno • Rydzyna • Rychwał • Sieraków • Skoki • Sompolno • Stawiszyn • Stęszew • Sulmierzyce • Swarzędz • Szamocin • Ślesin • Śmigiel • Trzcianka • Trzemeszno • Tuliszków • Ujście • Wieleń • Wielichowo • Wronki • Wyrzysk • Wysoka • Zagórów • Zbąszyń • Zduny • Żerków
