www.ozdoby-akwariowe.gupiki.info

Wikipedia Gupiki Online

ca
de
en
es
fr
it
nl
no
pl
pt
ru
ro
fi
sv
tr
vo

Jakas reklama

Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Współrzędne: 52°1' N 18°30' E52.0166667 18.5 (Turek)

Turek

Gmina
- rodzaj

Turek
miejska

Prawa miejskie

1341

Burmistrz

Zdzisław Andrzej Czapla

Powierzchnia

16,16 km²

Położenie

52° 1' N
18° 30' E

Wysokość

113 m n.p.m.

Ludność (2007)
• liczba ludności
• gęstość

29 047
1 994 os./km²

Strefa numeracyjna
(do 2005)

63

Kod pocztowy

62-700

Tablice rejestracyjne

PTU

Położenie na mapie Polski

Turek

TERC10
(TERYT)

4304127011

Miasta partnerskie

gmina Wiesmoor

Dunajowce

Türkler

Urząd miejski³

ul. Kaliska 59 62-700, 62-701 Turek
tel. 63 289-61-00; faks 63 289-61-11
(e-mail)

Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Strona internetowa miasta

Turek – miasto w województwie wielkopolskim, na Wysoczyźnie Tureckiej, siedziba gminy Turek i powiatu tureckiego, 29 152 mieszk. (2007).

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa konińskiego. Przez miasto przebieją drogi krajowe 72 Konin-Łódź-Rawa Mazowiecka oraz 83 Turek - Sieradz jak również droga wojewódzka 470 Kalisz- Koło. Turek leży w niedaleko Austostrady A2, zjazdy z niej do Turku, od strony Poznania to Żdżary, natomiast od strony Warszawy to Koło. Przez miasto przebiegała również linia kolei wąskotorowej, obecnie tylko dla ruchu towarowego. Dawniej odbywał się ruch osobowy na tej trasie Kalisz - Turek około 56 km. Na terenie miasta istniała stacja osobowo-towarowa Turek oraz przystanek osobowy Turek Aleja 3 Maja . Linia ta należy do Kaliskiej Kolei Dojazdowa.

Według danych z 30 czerwca 2006² miasto liczyło 32 230 mieszkańców.

edytuj Środowisko naturalne

Według danych z roku 2002⁶, Turek ma obszar 16,16 km², w tym:

użytki rolne: 60%
użytki leśne: 1%

Miasto stanowi 1,74% powierzchni powiatu.

edytuj Kalendarium historii Turku

Ta sekcja wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi.
Należy w niej poprawić: styl, język, źródła.
Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

Elektrownia Adamów w Turku

1136 – pierwsza wzmianka o Turku w bulli papieża Innocentego II, wymieniająca Turek jako posiadłość arcybiskupów gnieźnieńskich
1332 – najazd Krzyżaków i spalenie kościoła pw. św. Jana Chrzciciela
1341 – 25 kwietnia zostają nadane Turkowi prawa miejskich przez arcybiskupa Janisława
1515 – odbywa się tu pierwszy z corocznych wielkich jarmarków (dn. 15 VIII)
1523 – pożar miasta
1793 – w wyniku II rozbioru Polski Turek wraz z całą Wielkopolską dostaje się pod panowanie pruskie
1815 – na mocy ustaleń kongresu wiedeńskiego miasto zostaje włączone do Królestwa Polskiego
1826 – osiedlenie się w Turku tkaczy z Czech i Saksonii, początek przemysłu włókienniczego (kalisko-mazowiecki okręg przemysłowy)
1866 – uzyskanie statusu miasta powiatowego, wchodzącego w skład nowo utworzonej guberni kaliskiej
1872 – budowa ratusza z wieżą zegarową (obecnie Muzeum Rzemiosła Tkackiego)
1874 – powstanie Ochotniczej Straży Ogniowej
1875 – założenie szpitala św. Pawła
1891 – powstanie orkiestry amatorskiej
1904 – rozpoczęcie budowy nowego kościoła katolickiego na miejscu gotyckiej budowli zniszczonej przez pożar w 1839 roku
1908 – założenie przez braci Millerów pierwszej fabryki włókienniczej oraz zakładu przemysłowego produkującego muśliny. W mieście funkcjonuje ok. 358 warsztatów tkackich
1912 – powstaje pierwsza szkoła średnia, tzw. Progimnazjum Męskie
1913 – ukończenie budowy kościoła pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa
1914 – 4 sierpnia ostatni carscy urzędnicy opuszczają miasto. Turek zajmują wojska niemieckie.
1916 – ukończono budowę Kaliskiej Kolei Dojazdowej łączącej Turek z Kaliszem
1918 – 11 listopada następuje ewakuacja Niemców z Turku. Urzędy przejmują Polacy. Organizuje się miejscowy samorząd i policja, tworzone są partie polityczne i organizacja społeczno-kulturalne. Turek jest miastem powiatowym w województwie łódzkim. Mieszka tu ok. 10 tys. mieszkańców, w tym 2,5 tys. Żydów i 0,5 tys. Niemców
1919 – po raz pierwszy w historii mieszkańcy miasta biorą udział w wyborach do Sejmu Ustawodawczego. Głosuje ponad 88% uprawnionych.
1920 – powstaje Powiatowy Komitet Obrony Państwa przygotowujący ludność do walki z najazdem bolszewickim. Zgłasza się około pięciuset ochotników.
1924 – ukazuje się pierwszy numer lokalnej gazety pt. "Echo tureckie"
1925 – uroczyste otwarcie nowo wybudowanej szkoły powszechnej (dziś Szkoła Podstawowa nr 1)
1936 – światowej sławy artysta, rektor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, Józef Mehoffer ozdabia malowidłami wnętrze kościoła w Turku. Powstaje spółdzielnia rzemieślnicza "Tkacz"
1938 – dzięki pomocy premiera Składkowskiego w Turku powstaje gimnazjum państwowe, park miejski oraz budynek Spółdzielni Pracy "Tkacz"
1939 – 5 września ostatnie oddziały WP opuszczają miasto. Turek zajmują wojska niemieckie. 9 września przy placu targowym zostaje rozstrzelanych ok. 300^[1] mieszkańców miasta. Turek i okolice włączono do niemieckiego "Kraju Warty"
1940 – utworzenie przez Niemców getta, w którym umieszczono 5 tys. Żydów z Turku i okolicznych miast
1941 – październik – wywiezienie ludności żydowskiej do getta w Czachulcu; została ona następnie wymordowana w obozie zagłady w Chełmnie
1944 – Przybiera na sile lokalny ruch oporu. Turkowski obwód Armii Krajowej liczy 1614 żołnierzy
1945 – 21 stycznia następuje koniec okupacji niemieckiej. Turek zajmuje Armia Czerwona. Miasto liczy około siedmiu tysięcy mieszkańców. Rozpoczyna się mozolna praca nad odbudową życia społeczno-gospodarczego. Centrum lokalnej władzy znajduje się w siedzibie PPR (przedwojenny "Dom Strzelca")
1946 – Żołnierze KBW i funkcjonariusze UB likwidują ostatni oddział zbrojnego podziemia. Po pokazowym procesie w lesie na Zdrojkach zostaje rozstrzelanych sześciu żołnierzy z oddziału "Groźnego"
1951 – powstanie Zakładów Przemysłu Jedwabniczego "Miranda", dużego producenta tkanin, spadkobiercy tradycji tkackich w mieście
1959 – odkrycie złóż węgla brunatnego,
1960 – rozpoczyna się budowa wielkich inwestycji przemysłu energetycznego. W następnych latach powstają Elektrownia i Kopalnia Węgla Brunatnego "Adamów". Następuje rozbudowa miasta, wzrasta liczba mieszkańców
1975 – w wyniku reformy administracyjnej Turek wchodzi w skład. woj. konińskiego i przestaje być miastem powiatowym. Miasto liczy ok. 20 tys. mieszkańców
1980 – powstają jedne z pierwszych w województwie komisje NSZZ "Solidarność"
1989 – Komitet Obywatelski "Solidarność" bierze udział w pierwszej od czasów II Rzeczypospolitej wolnej kampanii wyborczej do Sejmu i Senatu. Po ponad półwiekowej przerwie powracają tradycje uroczystości patriotycznych w dniach: 3 Maja, 15 sierpnia oraz 11 listopada
1990 – w wyniku pierwszych po wojnie wolnych wyborów samorządowych władzę w mieście przejmuje trzydziestoosobowa Rada Miejska. Turek staje się również siedzibą władz rejonowej administracji rządowej. W mieście mieszka 30 tys. ludzi
1999 – w wyniku reformy administracyjnej Turek wchodzi w skład województwa wielkopolskiego oraz ponownie staje się siedzibą powiatu
2002 – podpisanie z niemiecką gminą Wiesmoor "Aktu nawiązania kontaktów partnerskich"
2003 – rozpoczęcie budowy na obrzeżach Turku kościoła pod wezwaniem Matki Bożej Fatimskiej
2005 – nadanie tytułu Gimnazjum nr 1 "Szkoły humanitarnej" jako jedynej w Wielkopolsce
2007 – MKS "Tur Turek" awansował do II ligi
2008 – podpisanie z tureckim miastem Türkler "Aktu nawiązania kontaktów partnerskich

Zobacz też: Historia Turku, Historia Żydów w Turku.

edytuj Atrakcje turystyczne

Kościół NSPJ

Neogotycki kościół rzymskokatolicki, pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, z witrażami i polichromią Józefa Mehoffera z początków XX wieku (konsekracja 7 września 1924);
Kościół ewangelicko-augsburski;
Ratusz miejski z II połowy XIX wieku – obecnie siedziba jedynego w Polsce Muzeum Rzemiosła Tkackiego.
W 1962 roku w Turku powołano do życia sekcję muzealną. Dziesięć lat później otwarto Regionalną Izbę Muzealną, która mieściła się w Powiatowym Domu Kultury. Większość eksponatów została przekazana przez osoby prywatne. W roku 1975 utworzono Muzeum Okręgowe z siedzibą w Koninie, a muzeum w Turku stało się jego oddziałem i zostało umiejscowione w dawnym budynku ratusza. Jego otwarcie nastąpiło 6 października 1978 roku. Obecnie Muzeum Rzemiosła Tkackiego jest niezależną placówką. Obecnie Muzeum prowadzi wystawę stałą obejmującą historię Turku i okolic (ze szczególnym uwzględnieniem historii tkactwa na terenie Turku) oraz wystawy czasowe. Rokrocznie organizowany jest Ogólnopolski Konkurs Nieprofesjonalnej Twórczości Tkackiej. Muzeum należy do najciekawszych tego typu placówek w Polsce.
Domy tkaczy z XIX wieku.
Kaliska Kolej Dojazdowa

edytuj Demografia

Dane z 30 czerwca 2004²:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	29 522	100	15 475	52,4	14 047	47,6
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	1826,9		957,6		869,2

Według danych z roku 2002⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 1327 zł.

edytuj Gospodarka

Silnie rozwinięty drobny handel, około 500 placówek handlowych. Rozwinięta jest energetyka cieplna dzięki elektrowni i kopalni węgla brunatnego "Adamów".

W mieście znajduje się 8 dyskontów spożywczych oraz 1 market elektroniczny.

edytuj Przemysł

Elektrownia od strony Malanowa

Kopalnia Węgla Brunatnego "Adamów"
Elektrownia "Adamów"
PROFIm – krzesła biurowe
Mleczarnia "Turek" – produkcja serów pleśniowych
Andrewex – produkcja drewnianych urządzeń ogrodowych, konstrukcje wielkowymiarowe z drewna
Artex-T – przemysł tekstylny
Miranda Sp. z o.o. – przemysł tekstylny
Sintur – zakład pracy chronionej, produkcja termopar
BUDPOL – budownictwo
Union Knopf
STOLTUR – produkcja trumien
PKS Turek – transport osobowy
ELEKTROKABEL – produkcja przewodów elektrycznych
DRAWER – produkcja mebli biurowych i pod wymiar

edytuj Rzeźba terenu i stosunki hydrograficzne

Miasto położone jest w zapadlisku na Wysoczyźnie Tureckiej. Przez Turek przepływa rzeka Kiełbaska. Na terenie miasta znajdują się także drobniejsze cieki wodne drobnej rzeki Folusz.

Na potrzeby elektrowni "Adamów", utrzymywany jest względnie stały poziom wód w sztucznym zbiorniku Jeziorsko na Warcie. Miasto uzyskuje wodę ze studni głębinowych, z racji bogatych źródeł wód podziemnych, znajdujących się w całej okolicy.

Na obrzeżach miasta znajduje się duży las mieszany, częściowo należący do miasta, częściowo do prywatnych właścicieli.

edytuj Kultura i sport

Miejski Dom Kultury
Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna im. Włodzimierza Pietrzaka
Kino Tur
Ośrodek Sportu i Rekreacji
- basen kryty z halą sportową;
- basen otwarty (czynny w okresie wakacyjnym)
- ośrodek sportów wschodnich
- dwa korty tenisowe
- mini skate park
- stadion piłkarski
- w budowie pełnowymiarowa hala sportowa

Panorama stadionu 1000-lecia (tuż przed modernizacją na potrzeby II ligi)

od 2007 II ligowy (od 2008 nowa I liga) klub piłkarski Miejski Klub Sportowy "Tur Turek"
Turkowskie Towarzystwo Cyklistów
Ogólnopolski Przegląd Teatrów Ulicznych
Ogólnopolskie Spotkania Teatralne Młodych Czwarta ściana
Przegląd Studenckich Etiud Filmowych Klaps
Turkowskie Elitarne Spotkania Kabaretów Oklaskiwanych – TESKO
jedyne w Polsce Muzeum Rzemiosła Tkackiego
Klub Młodzieżowy Stowarzyszenia Przysztań
Szkółka Pływacka AQUARIUS
chór Viribus Unitis

Kościół NSPJ

Kościół św. Barbary w Turku

edytuj Kościoły

W Turku działają dwie parafie rzymskokatolickie (część miasta podlega pod parafię MB Fatimskiej w Obrzębinie), trzy zbory protestanckie oraz jeden Świadków Jehowy.

edytuj Parafie rzymskokatolickie

edytuj Zbory protestanckie

edytuj Pozostałe

Sala Królestwa Świadków Jehowy

Szkoła Podstawowa nr 1 im. H. Sienkiewicza

edytuj Oświata

edytuj Szkoły podstawowe

Szkoła podstawowa nr 1 im. Henryka Sienkiewicza
Szkoła podstawowa nr 4 im. gen. Mieczysława Smorawińskiego
Szkoła podstawowa nr 5 im. UNICEF-u

edytuj Gimnazja

Gimnazjum nr 1 im. Lotnictwa Polskiego
Gimnazjum nr 2 im. Mikołaja Kopernika
Gimnazjum Specjalne nr 10 im. Kornela Makuszyńskiego

edytuj Szkoły średnie

Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Tadeusza Kościuszki
Zespół Szkół Technicznych im. prof. gen. Sylwestra Kaliskiego

edytuj Szkoły policealne

Centrum Szkoleniowe "Wiedza"

edytuj Szkoły wyższe

Instytut Inżynierii (zamiejscowy wydział Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie) – inżynieria środowiska specjalność: technologie instalacji inżynierii środowiska

edytuj Inne instytucje oświatowe

Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. Witolda Lutosławskiego

edytuj Komunikacja

Do Turku można dojechać autobusami PKS z: Białegostoku , Bydgoszczy, Łodzi , Kalisza, Konina, Poznania, Wrocławia, Krakowa, Katowic, Warszawy , Włocławka, Szczecina i wielu innych miejscowości w Polsce, a w sezonie letnim z Łeby przez Toruń, Grudziądz, Pobierowa przez Kołobrzeg oraz z Zakopanego.
Kursują także busy Łódź-Poddębice-Uniejów-Turek.
Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej PKS Turek obsługuje także dwie linie miejskie "3" i "5".

edytuj Burmistrzowie Turku

edytuj II Rzeczpospolita

Henryk Dymitrowicz (1918–1919)
Władysław Kaczorowski (1919–1927)
Julian Mielcarek (1927–1928)
Paweł Mieszkowski (1928)
Ignacy Grześkiewicz (1928–1929)
Paweł Mieszkowski (1929–1930)
Franciszek Stawicki (1930–1936)
Antoni Kawecki (1936–1939)

edytuj III Rzeczpospolita

Roman Rybacki (1990–1995)
Krzysztof Nowak (1995–1998)
Marian Marczewski (1998–2001)
Stanisław Poturała (2001–2002)
Zdzisław Czapla (od 2002)

edytuj Ludzie związani z Turkiem

premier Felicjan Sławoj Składkowski;
artysta Józef Mehoffer
artysta Henryk (Henoch) Glicenstein
generał WP Mieczysław Smorawiński
poeta Włodzimierz Pietrzak
komendant główny Państwowej Straży Pożarnej Marek Kubiak
redaktor naczelny tygodnika Wprost Stanisław Janecki
siatkarka Kamila Frątczak

edytuj Miasta partnerskie

edytuj Zobacz też

edytuj Sąsiednie gminy

Brudzew, Dobra, Kawęczyn, Malanów, Przykona, Tuliszków, gmina Turek, Władysławów

Przypisy

↑ Kazimierz Leszczyński "Eksterminacja ludności na ziemiach polskich wcielonych do Rzeszy" (wykaz miejscowości z terenów polskich przyłączonych do Rzeszy, w których okupant niemiecki dokonywał eksterminacji ludności, sporządzony na podstawie materiałów Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce). W: Eksterminacja ludności w Polsce w czasie okupacji niemieckiej 1939-1945. Poznań, Warszawa: Wydawnictwo Zachodnie, 1962, s. 108.