Birleşmiş Milletler (kısaca BM; resmî dillerinde, Arapça: الأمم المتحد, Çince: 联合国, Fransızca: Nations Unies, İngilizce: United Nations, İspanyolca: Naciones Unidas, Rusça: Объединенные Нации), 24 Ekim 1945'te kurulmuş dünya barışını, güvenliğini korumak ve uluslar arasında ekonomik, toplumsal ve kültürel bir iş birliği oluşturmak için kurulan uluslararası bir örgüttür. Birleşmiş Milletler kendini "adalet ve güvenliği, ekonomik kalkınma ve sosyal eşitliği uluslararasında tüm ülkelere sağlamayı amaç edinmiş global bir kuruluş" olarak tanımlamaktadır. Uluslararası İlişkilerde, kuvvet kullanılmasını ilk olarak evrensel düzeyde yasaklayan ilk antlaşma BM Sözleşmesidir.
Örgütün, kurulduğu yıllarda 51 olan üye sayısı şu an itibariyle üyeliği kaldırılan Vatikan ve değiştirilen Çin Halk Cumhuriyeti son katılan üye Karadağ dahil 192'ye ulaşmıştır. Türkiye kurucu üyeler arasında yer almaktadır. Örgütün yönetimi New York'ta bulunan genel merkezinden yürütülür ve üye ülkelerle her yıl düzenli olarak yapılan toplantılar yine bu genel merkezde gerçekleştirilir.
Örgüt yapısal olarak idari bölümlere ayrılmıştır; Genel Kurul, Güvenlik Konseyi, Ekonomik ve Sosyal Konsey, Yönetim Konseyi, Genel Sekreterlik ve Uluslararası Adalet Divanı. Örgütün en göz önündeki merciisi Genel Sekreterdir.
Birleşmiş Milletler fikri ilk olarak, II. Dünya Savaşı'nın bitiminde savaşın galibi ülkeler tarafından, ülkeler arasındaki anlaşmazlığı ortadan kaldırarak ileride meydana gelebilecek ve kendi güvenliklerini tehdit edebilecek bir savaşın önüne geçebilmek amacıyla ortaya atılmıştır. Örgüt yapısının halen bu amacı koruduğunu BM Güvenlik Konseyi'nin varlığı ve çalışmalarıyla ortaya koymustur. Güvenlik Konseyi her türlü kararı veto yetkisine sahip beş ülkeden oluşmaktadır. Bu ülkeler ABD, Rusya, Çin Halk Cumhuriyeti, Birleşik Krallık ve Fransa'dır.
Konu başlıkları |
değiştir Kuruluşu
Birleşmiş Uluslar (United Nations) terimi ilk olarak Franklin D. Roosevelt tarafından 2. Dünya Savaşı sırasında müttefik ülkeler için kullanılmıştır. İlk resmi kullanımı ise 1 Ocak 1942 yılında Birlemiş Milletler'in beyannamesinde ve Atlantik Bildirisi ndedir. Bu tarihten sonra müttefik devletleri kendilerini "United Nations Fighting Forces" olarak adlandırmışlardır.
Birleşmiş Milletler fikri Moskova, Tahran ve Kahire'de müttefiklerin toplantıları sırasında 1943 yılında çıkmış olup Fransa, Çin, İngiltere, ABD, SSCB'nin temsilciliğiyle oluşmuştur. Bu ve bundan sonraki konuşmalar örgütün amaçları, üye alımları ve yapısını belirlemek amacıyla olmuştur.
27 Nisan 1945 yılında, Birleşmiş Milletler müzakereleri uluslararası anlamda San Francisco'da başlamıştır. Hükümetlerin yanı sıra, bazı farklı örgütlerde bu müzakelere katılmıştır.kaynak belirtilmeli.
değiştir Örgüt Yapısı
değiştir Genel Kurul
Genel Kurul, üye devletlerden oluşur. Her üyenin Genel Kuruldaki temsilcileri 5 kişiden çok olamaz. Genel Kurulun Görevleri Şunlardır:
- Silahsızlanma ve silah denetimi konusunda önerilerde bulunmak.
- Barış ve güvenliği etkileyecek görüşmeler yapmak, her konuda önerilerde bulunmak.
- Ülkeler arasındaki iyi ilişkileri bozucu sorunların, barışcıl yollarla çözümü için önerilerde bulunmak.
değiştir Güvenlik Konseyi
Daha ayrıntılı bilgi için bakınız. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi
Siyasal alanda bir yürütme organıdır. Konseyin 5 daimi üyesi olan ABD, Çin, İngiltere, Fransa, Rusya'nın veto hakkı bulunmaktadır. 10 geçici üye ise iki yıllık bir süreç için seçilirler. Seçimlerinde coğrafi denge esas alınır. 15 üyesi olan bu kurulun görevleri şunlardır:
- Birleşmiş Milletler'in amaç ve ilkelerine uygun biçimde barış ve güvenliği korumak.
- Uluslararası bir anlaşmazlığa yol açabilecek her türlü çekişmeli durumu soruşturmak.
- Uluslararasında çekişmeli konularda anlaşma koşullarını önermek.
- Silahlanmayı denetleyecek planlar hazırlamak.
- Barışa karşı bir tehlike veya saldırı olup olmadığını araştırarak, izlenecek yolu önermek.
- Saldırganlara karşı askeri birlikler kurularak önlemler almak.
değiştir Ekonomik ve Sosyal Konsey
Genel kurulca seçilen 54 üyeden oluşur. Üyelikleri sona erenler yeniden seçilebilirler. Başlıca görevleri şunlardır:
- Birleşmiş Milletler'in ekonomik ve sosyal çalışmalarını yürütmek.
- Uluslararası ekonomik, sosyal, kültürel konularda raporlar hazırlamak.
Konseye bağlı başlıca kuruluşlar şunlardır:
- Ticaret ve Kalkınma Konferansı
- Çocuklara Yardım Fonu
- Mülteciler Yüksek Komiseri Ofisi
- Dünya Gıda Konseyi
- Dünya Gıda Programı
- Eğitim ve Araştırma Enstitüsü
- Kalkınma Programı
- Silahsızlanma Araştırmaları Enstitüsü
- Sinaî Kalkınma Örgütü
- Çevre Sorunları Programı
- Birleşmiş Milletler Üniversitesi
- Birleşmiş Milletler Özel Fonu
- Sosyal Kalkınma Araştırma Enstitüsü
- Kadının İlerlemesi İçin Uluslararası Araştırma ve Eğitim Enstitüsü
değiştir Uluslararası Adalet Divanı
Uluslararası Adalet Divanı, Birleşmiş Milletler'in yargı organıdır. Ülkeler, istedikleri davayı Adalet Divanı'na götürürler. Divan 15 yargıçtan oluşur. Yargıçlar, Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi'nce seçilirler. Görev süreleri dokuz yıldır. Divanda bir devletten iki yargıç bulunamaz. Uluslararası Adalet Divanı, Hollanda'nın bir kenti olan Lahey'dedir.
değiştir Dil
Arapça, Çince, Fransızca, İngilizce, İspanyolca ve Rusça örgütün resmî dilleridir.
değiştir Genel Sekreterlik
Genel Sekreterlik, Birleşmiş Milletler'in öbür organlarının çalışmaları için gerekli ortam ve koşulları sağlar. Ortaya konan program ve politikaları uygular. Uluslararası barış ve güvenliği bozucu olaylar konusunda raporlar hazırlayıp Güvenlik Konseyi'ne sunar.
değiştir Birleşmiş Milletler Genel Sekreterleri (1945 - )
değiştir Dış Bağlantılar
| 1 |  |
Norveç | Trygve Halvdan Lie | (1946 - 1952) |
| 2 |  |
İsveç | Dag Hammarskjöld | (1953 - 1961) |
| 3 |  |
Myanmar | U Thant | (1961 - 1971) |
| 4 |  |
Avusturya | Kurt Waldheim | (1972 - 1981) |
| 5 |  |
Peru | Javier Pérez de Cuéllar | (1982 - 1991) |
| 6 |  |
Mısır | Boutros Boutros-Ghali | (1992 - 1996) |
| 7 |  |
Gana | Kofi Annan | (1997 - 2006) |
| 8 |  |
Kore Cumhuriyeti | Ban Ki-moon | (2006 - .......) |