 Uludere, Türkiye |
|
|---|---|
| Harita | |
 Turkiye'de bulunduğu yer |
|
| Bilgiler | |
| Şehir nüfusu | xx.xx (2000) |
| İlçe nüfusu | xx.xxx (2000) |
| Yüzölçümü | 825 km² km² |
| Nüfus yoğunluğu | xxx/km² |
| Rakım | xx metre |
| Koordinatlar | |
| Posta kodu | x xx |
| Alan kodu | 0 486 |
| Yönetim | |
| Ülke | Türkiye |
| Coğrafi Bölge | Güneydoğu Anadolu Bölgesi |
| İl | Şırnak |
| Kaymakam | Xxxxx Xxxxx |
| Belediye başkanı | Gürgin Ürek DYP |
| Website | |
| İlçe kaymakamlık site | |
Uludere, Güneydoğu Anadolu’da bulunan ve Şırnak iline bağlı olan bir ilçedir.
Konu başlıkları |
değiştir Coğrafya
İlçenin yüzölçümü 825 km² olan Uludere(Kılaban)Irak ile 56 km sınıra sahiptir. Doğusunda Hakkari ilinin Çukurca (Çel) ilçesi, batısında Şırnak ili ve Silopi ilçesi,kuzeyinde Beytüşşebap (Elkî) ilçesi, güneyinde Irak toprakları bulunmaktadır.Coğrafi olarak dağlık ve engebeli bir araziye sahiptir. Haftanîn ve Kêla Meme (Kel Mehmet dagı) bölgeleri ilçenin en yüksek bölgeleridir. Ayrıca Suwar, Serhe, Haftanîn, Meydan, Elcan ve Şirîş önemli yaylalarıdır. İklimi genellikle karasaldır. Yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve yağışlıdır. İlçeyi ikiye bölen Hezil Çayı'nın bir kolu olan Kılaban Deresi ilçeye hayat vermektedir.
değiştir Tarihçe
İlçenin tarihi, millattan önceye dayanmaktadır. Tarih boyunca Urartular, Medler, Persler, Romalılar, Arsaklılar ve Sasaniler'in egemenliğine girmiştir. 1142’de İmadettin Zengin'in ve 1260 yılında Hulagu’nun Hakkari yöresini ele geçirmesini izleyen yılların kargaşalığı, yöre beylerinin 1349’da Karakoyunlulara bağlanmayı kabul etmeleri ile durur. 1386’da Timur ve 1502’den itibaren Safevi hakimiyeti altında yaşayan Uludere(Kılaban), Kanuni Sultan Süleyman döneminde Osmanlı İmparatorluğu'na bağlanarak bütün il beyleri gibi içişlerinde serbest bırakılır. Aşiret Beyleri kendi egemenlik haklarını korumak, Osmanlı toprak sisteminin dışında bir sistemle yönetilmek ve seferlere asker yollamak şartıyla imparatorluğun egemenliğinde cumhuriyete kadar kalmışlardır.
Cumhuriyetin ilanından sonra bucak haline getirilerek Beytüşşebap ilçesine bağlanan Uludere 27.06.1957 tarihinde yürürlüğe giren 7033 sayılı kanunla ilçe yapıldı.Bu tarihten 1990 yılına kadar Hakkari (Çölemerik) iline bağlı bir ilçe oldu.16.05.1990 tarihinde çıkarılan 3474 sayılı kanunla yeni kurulan Şırnak iline bağlandı. Uludere ilçesi Şırnak iline bağlı olup il merkezine uzaklığı 48 km.dir.İlçeye bağlı 12 köy ve 3 belde vardır. Uludere Belediyesi 1958 yılında kurulmuştur.
değiştir Demografik yapı
Nufus yapısı olarak halkın %95 ten fazlası Kürt aşiretlerinden olan Goyan(goyi) Aşiretine mensup Kürt kökenli vatandaşlardan oluşmaktadır. Geriye kalan nufus ise ilçe dışından gelen devlet memurları ve askeri nufustur. Ayrıca 1980 li yılların sonuna kadar Doğan ve Onbudak (Şii-Bozyon) köylerinde Nasturi hıristyanları yaşamaktaydı.
değiştir Değişik bilgiler
Zengin folklorik yapısıyla Şırnak ilinin önemli bir ilçesidir. Yaylaları ve ırmaklarıyla gezilecek doğal alanlara sahiptir. Kendine has toprak evleriyle günümüzde örneğine az rastlanır bir mimari yapıya sahiptir. Yazın uzun selvi ağaçlarıyla kışında karıyla doğa harikası olan bir yerleşim yeridir. Bahar aylarında yaylalardan toplanan ve yemek yapılan pıncar, lüşık, kerenk, big gibi bitkiler halkın sebze ihtiyacını karşılar.
Meyve olarak yenen ışgın (rêvos) bitkisi yaza doğru yaylalarda toplanır ve çarşıda satılır. Flora ve Fauna bakımından zengin bir ilçedir. Endemik bitki, gewloz veya dağ lalesidir. Ülkemizde sadece Uludere-Hakkari arasındaki dağlarda yetişen ve koruma altında olan ters lale veya dağ lalesi olarak bilinen ilçenin sembolü olmayı hak eden bir bitkidir.
Ayrıca yapılan araştırmalara Anadolu'da soyu tükendiği söylenen Anadolu kaplanı (Panthera tigris virigata) da, sonuncusu Şubat 1970’te Şırnak/Uludere’de Şehit Şen tarafından vuruluncaya kadar burada yaşardı. En son ilçenin sınırlarında görülmüştür. Yaban hayatı açısından zengin bir yapıya sahiptir. Başta dağ keçisi olmak üzere, ayı, yaban domuzu, geyik, tavşan, tilki, keklik ve bir çok kuş türü mevcuttur. Yayla turizmi ve kış turizmine uygun bir coğrafyaya sahiptir.
Yemekler:
- Hilisa (et, pekmez, dövülmüş buğdaydan yapılan bir yemektir)
- Kutilika Pırince (Pirinçli içli köfte)
- Kutilika savar (yassı bulgur içli köftesi)
- Xavis (pekmez, un ve tereyağından yapılan tatlıdır)
- Gurö Yemeği (Çökelek ve pirinçle yapılır.Pekmez ilave edilerek yenir. Yörenin en güzel yemeklerindendir. Eskiden düğünlerde mutlaka gurö yemeği yapılır gelen davetlilerin hepsine ikram edilirdi.
- Ser u pe.
- Serbidew.
- Suryaz.
- penire sirik
- imam bayıldı
- Goyan pidesi: Malzemeler:Hamur,et, peynir,yumurta,yoğurt,zeytin
Yapılışı: Hamur kulak memesi kıvamına gelinceye kadar yoğrulur. Etli, pide şeklinde hamur açılır. Diğer malzemeler kıvama gelinceye kadar karıştırılır. Malzemeler hamurun üstüne serpilir.Sıcak servis yapılır
==Yöresel kıyafetler==
1.erkekler şelu şapik veya tırgal giyer 2.kadınlar kiras-kurtek fistan giyer Yöresel kıyafetler bayanlarda (Kiras-kurtek),erkeklerde şel-şapık veya tırgal goyan aşiret kültürünün önemli örnekleridir.
==El Sanatları==
Yöresel el yapımı Uludere kilimleri ve halıları oldukça beğeni toplamaktadır.Yöredeki bir çok atölyede dokunup Türkiyenin bir çok yerine satılmaktadır.Ayrıca yöreye ait desenli yünlü çoraplar,berivanların kullandığı kürtçede (pazon) denen yük sırt taşımalığı önemli diğer el sanatları örnekleridir.
==Yöresel folklor oyunları==
1.Emer ağa( sadece goyan aşiretine özgüdür) 2.Şemame 3.Degıdi 4.Bablegan 5.Demıli 6.mılone 7.dü gavi 8.Se gavi 9.şexani
| Yıllara göre ilçe nüfus verileri | |||
|---|---|---|---|
| Yıllar | Merkez | Köyler | Toplam |
| 2007 | |||
| 2000 | 7928 | ||
| 1997 | 6383 | ||
| 1990 | 6289 | ||
| 1985 | 6023 | ||
| 1980 | 5045 | ||
| 1975 | |||
| 1970 | |||
| 1965 | |||
| 1960 | |||
değiştir Uludere Belediyesi
Belediye başkanlarının bağlı olduğu siyasi parti ve yerel seçimlerde aldıkları oy yüzdeleri:
- 2004 Gürgin Ürek DYP %35,22
- 1999 Salih Tanık DYP
- 1994 Gürgin Ürek SHP %51,26
- 1989
- 1984
- 1977
- 1973
- 1968
- 1963
değiştir Dış bağlantılar
 |
Uludere belde ve köyleri | |
|---|---|---|
|
İl: Şırnak ● İlçe Merkezi: Uludere |
||
|
Şırnak İlçeleri: Merkez ilçe | Beytüşşebap | Cizre | Güçlükonak | İdil | Silopi | Uludere |
||